IN DE MAAND NOVEMBER 1883. 229 



In de zitting van 7 Januari 11. werd in dezelfde Akademie een 

 brief van soucaze uit Campan (Opper-Pyreneën) voorgelezen , waarin 

 wordt vermeld dat de hemel aldaar sints eene maand des ochtends , 

 en somwijlen des avonds , zoowel bij bewolkte , als onbewolkte lucht , 

 in het Zuiden , Zuidwesten en Westen , een rooden gloed vertoonde , 

 krachtig genoeg om een vertrek te verlichten , en schaduw achter de 

 voorwerpen te verwekken. 



Aan welke oorzaak moet dit prachtige lichtverschijnsel , 'tgeen zich 

 schier over den geheelen aardbol vertoonde , zooals later zal worden 

 vermeld , toegeschreven worden ? 



De geleerden hebben daarover zeer verschillende hypothesen geopperd. 



Van het ontstaan van het bekende morgen- en avondrood , kan 

 men zich na de waarnemingen en onderzoekingen van vele natuur- 

 onderzoekers , vooral van die van tyndall en van foebes , vrij goede 

 rekenschap geven , maar het gloeien van den hemel hierboven ver- 

 meld , werd door zeer bijzondere omstandigheden gekenmerkt , die den 

 oorsprong alleszins raadselachtig maken. Reeds voor het jaar 1870, 

 had de Engelsche geleerde tyndall beweerd , dat de blauwe kleur des 

 hemels te wijten is aan de terugkaatsing der zonnestralen door uiterst 

 fijne stofjes of deeltjes in de lucht zwevende. ^ In eene der ver- 

 maarde voordrachten, door tyndall in 1873 in Noord-Amerika ge- 

 gehouden , wordt deze stelling nader toegelicht , en het ontstaan van 

 het morgen- en avondrood besproken. Als de zonnestraal, zegt tyndall, 

 waarin alle golflengten, van 0,0004 mM. (violet) tot 0,0007 mM. 

 (rood) voorkomen , een deeltje of stofje treft, hetgeen, bij de geringste 

 golflengte vergeleken , nog klein kan genoemd worden , kunnen niet 

 alle lichtgolven geheel worden teruggeworpen. De kleinste lichtgolven 

 verkrijgen de meerderheid , en het blauw wordt daarom de overwe- 

 gende kleur in verstrooid licht. Maar naarmate het witte licht achter- 

 volgens meerdere deeltjes treft, wordt het meer van de kortere licht- 

 golven beroofd , en verliest daardoor van de daaraan toekomende blauwe 

 kleur. Het doorgelaten licht zal , als de doorgeloopen weg niet groot 

 is , zich geelachtig vertoonen. Als echter de zon naar de kim daalt , 

 wordt de baan door het licht af te leggen grooter , en neemt in even- 

 redigheid daarmede het aantal der verstrooiende deeltjes toe. Zoo wor- 

 den achtervolgens het violet , indigo , blauw , en zelfs het groen ver- 



^ Zie mijn opstel Over de blauwe kleur-polarlsatie des hemels 'm het Album der 

 Natuur 1871, bl. 225 eu vgg. 



