248 LIJKVERBRANDING. 



kerkhoven worden gevonden. Daar wordt het bloed der omwonenden 

 én door de inademing der onreine lucht , én door het gebruik van 

 nog onreiner water vergiftigd, en daar zijn dan ook, of waren, 

 typhoide koortsen voortdurend inheemsch. Zeer groot gevaar dreigt 

 bovendien van de zijde dier kerkhoven vanwege de daar begravene 

 lijken van personen , die 't zij aan typhus , 't zij aan pokken , cholera 

 of dergelijke ziekten zijn overleden. Immers, behalve dat de smet- 

 stoffen van die ziekten, deze mogen dan bacteriën zijn of niet, met 

 de gassen uit den bodem, ook met het anders vrij onschuldige 

 koolzuur en de meer bedenkelijke zwavelwaterstof, in de lucht 

 kunnen opstijgen en alzoo worden ingeademd , zullen die smetstoffen 

 evenzeer of nog meer het drinkwater in de nahurige putten kunnen 

 verontreinigen, en op beide wijzen krachtig medewerken tot voort- 

 planting van die ziekten. Het gevaarlijkst zijn in dit opzicht de 

 overvulde kerkhoven , wier bodem zoo met rottingsproducten verzadigd 

 is, dat deze er geheel niet meer, zelfs niet tijdelijk, in kunnen 

 worden vastgelegd. En het zijn juist deze , die men 't meest bij onze 

 groote en zich steeds uitbreidende steden aantreft, waar de beschik- 

 bare grond schaarsch en duur is. Vandaar de ontzachelijke moeielijk- 

 heden, waarmede b. v. op dit oogenblik het gemeentebestuur van 

 Parijs te kampen heeft. De begraafplaatsen zijn daar overvuld en 

 worden dat hoe langer hoe meer; zij worden bovendien langzamerhand 

 binnen de bebouwde kom ingesloten. Men moet andere begraafplaatsen 

 aanleggen; — maar in de nabijheid der stad is geen grond te vinden 

 dan tegen opoffering van ontzettende sommen , en dan nog nauwelyks , 

 daar de aangrenzende dicht bebouwde gemeenten geen kerkhoven 

 voor Parijs in haar midden willen dulden. Verder af, op vrij grooten 

 afstand, is het benoodigd terrein beter te verkrijgen. Doch tegen 

 het aanleggen van begraafplaatsen op grooten afstand , dus op minder 

 gemakkelijk te bereiken plaatsen , verzet zich de bij de Franschen , 

 met name de Parij zenaars , bij rijk en arm diep ingewortelde culte 

 des morts, die doodenvereering , die zich openbaart in het veelvuldig 

 bezoeken der graven , het neerleggen van kransen daarop , enz. 

 Maar wij behoeven niet zoo ver van huis te gaan. Ons Amsterdam , ja 

 menige veel kleinere gemeenten van ons land kennen ook die moeielijk- 

 heden , en zullen ze nog meer leeren kennen : overvulde begraafplaatsen 

 en geen terrein om die uittebreiden of nieuwe aanteleggen. 



Is het dan , zeggen de voorstanders der lijkverbranding , niet veel 

 beter het ontbindingsproces, dat het lijk toch moet ondergaan , — die 



