DE MOA S VAN NIEUW-ZEELAND. 



263 



onder bekkens of borstbeenderen , die niet beschadigd waren geworden, 

 lagen zij in hoopjes bijeen. Er was geen grint in het moeras behalve 

 tusschen de beenderen , en ik kon ook geen spoor van een water- 

 stroompje ontdekken , waardoor zij er in konden zijn gekomen." 



De eenige verklaring , die men van de aanwezigheid der kiezelsteentjes 

 en keitjes kan geven , schijnt dus te zijn , dat zij derwaarts gebracht 

 werden in de magen van de vogels. ^ Deze theorie wordt gesteund 

 door talrijke gevallen , waarin men dergelijke steentjes in zoodanig 

 verband met Moa-beenderen gevonden heeft , dat geen andere verklaring 

 mogelijk was , dan dat zij met de vogels daar gekomen waren. De 

 beenderen boven in het moeras waren veel beter bewaard gebleven , 

 dan die , welke onderin lagen. Een groot aantal beenderen waren 

 tijdens het leven van den vogel gebroken geweest en later genezen. 

 »Zij schijnen erg geleden te hebben aan een ziekte van de pooten , 

 daar een groot aantal geledingen onmiskenbare teekenen van bederf, 

 » rot", vertoonden , zoozeer, dat sommige geledingen der toonen samen- 

 gegroeid waren." 



Er waren boven in het moeras geen beenderen van jonge vogels 

 en nergens overblijfselen van eieren , hoewel men met de meeste zorg- 

 vuldigheid daarnaar gezocht heeft. 



Na deze en andere feiten medegedeeld te hebben bespreekt de heer 

 BOOTH de kwestie , hoe deze verwonderlijke opeenhooping van beenderen 

 ontstaan kan zijn. Hij toont aan , dat zij daar niet door stroomend 

 water heengevoerd kunnen zijn , en dat de Moa's ook niet kunnen 

 zijn omringd geworden en derwaarts gedreven door bosch- of veld- 

 branden , dat zij er niet verdronken kunnen zijn , vooral niet de laatste , 

 met twee of drie voet vaste beenderen onder hen. En dat de beenderen 

 daar niet door wilden neergeworpen zijn , schijnt bewezen te worden 

 door het feit , dat men geen spoor van menschelijk werk daar kon 

 vinden , geen gekerfd of geschrapt been , noch eenig wapen , werktuig 

 of sieraad. 



De heer booth meent , dat de juiste verklaring van deze opeen- 

 hooping van beenderen tevens het uitsterven van de Moa's,' tenminste 



^ Ook in de magen der struisvogels vindt men dergelijke keisteentjes en andere harde 

 voorwerpen. Zoo vond berchon (zie brehm, lil. Thierl. Ie uitgaaf, Deel IV, hh. 525) 

 in de maag van een struisvogel : zand , werk en lompen , drie stukken ijzer , negen 

 engekche munten , een koperen scharnier , twee ijzeren sleutels , zeventien koperen en 

 twintig ijzeren spijkers , looden kogels , knoopen . hellen , kiezelsteentjes , gezamenlijk 

 4,228 kilogram wegende! Vergelijk ook Ln. in het Wet. Bijbl. 1862, hlz. 72. 



