luïcverbuakding. 271^ 



overige onschadelijk blijven. Voldoen de bepalingen der begrafeniswet 

 niet , men make andere. Men geve b. v. , zoo 't noodig en daarbij 

 uitvoerbaar blijkt te zijn , gevolg aan liet denkbeeld van Prof. harting , 

 die voor ons land slechts 4 a 5 begraafplaatsen op de heide wil inge- 

 richt hebben. Men bevordere de snelle ontbinding en verrotting door 

 het noodzaken tot het gebruik van daarop ingerichte kisten , door het 

 verbieden van alles wat het vergaan der lijken kan vertragen , en wat 

 dies meer zij. 



Er is in deze redeneering zeer veel waars. De gevallen waarin de 

 kerkhoven in het oogloopend en bewijsbaar nadeelig zijn voor de 

 omwonenden , — die , waarin de dicht bij die kerkhoven gelegene putten 

 water leveren , dat met rottingsproducten bedeeld is , zijn niet zóó 

 talrijk als men verwachten zou. En, daargelaten de vraag of men bij 

 het onderzoek naar de vermoedde schadelijkheid voor de omwonenden 

 niet te uitsluitend aan typhus en dergelijke ziekten , te weinig aan 

 voortdurende chronische ongesteldheden gedacht heeft , en of het water- 

 onderzoek altijd naar eisch is verricht , is dit zeker , dat het alleszins 

 mogelijk is kerkhoven zóó te plaatsen , in te richten en te onderhouden , 

 en het begraven daarop aan zulke bepalingen te onderwerpen, dat zij 

 onschadelijk zijn ^. Maar , gelijk ik zeide , dit is geen bezwaar tegen 

 de lijkverbranding zelf, maar alleen eene loochening van de nood- 

 zakelijkheid om het begraven algemeen door de verbranding te doen 

 vervangen. 



Alle natuur- en geneeskundigen , ook die overigens geen voorstan- 

 ders van de lijkverbranding zijn , komen nochtans daarin met elkander 

 overeen , dat eene goed ingerichte lijkverbranding de lijken volkomen 

 onschadelijk maakt en zelve onschadelijk is. Slechts één schrijver heeft , 

 zoover ik ten minste weet, die schadelijkheid beweerd of althans als 

 hoogst waarschijnlijk voorgesteld , en wel een Nederlander in eene 

 tegen de lijkverbranding gerichte brochure. — De cholera , zegt hij , 

 is van indischen oorsprong en in Indië heerscht de lijkverbranding. » Wie 

 durft beweren", vraagt hij , »dat de cholera met deze niet in oorzakelyk 



^ Dat zoo iets mogelijk is, lijdt geen twijfel. Of de voorslagen die men tot dat 

 einde gedaan heeft, allen even praktisch zijn, is eene andere zaak. — Behalve hetgeen 

 Prof. HARTING daaromtrent in dit Alhum (1875 , 1877 en 1878) heeft aangevoerd , leze 

 men in het boven aangehaald geschrift van de pietra santa en de nansouty , wat zij 

 op bladz. 60 en vgg. berichten over : Sijstèmes proposés poiir remplacer l'inhumaiion 

 en opposUion avec la crémation. Zie ook: Ueber Land und Meer ^ 1883 No. 11, 

 S. 214, over het voorstel van heydinüer te Philadclphia om lijken in het graf te verbranden. 



18 



