LIJKVERBRANDING. 277 



Men heeft thans met de studie van de rol , die de stikstof in den 

 bodem en in de dampkringslucht speelt , vorderingen gemaakt. Ik 

 laat het daar of het inderdaad zoo volkomen is bewezen , dat bij de 

 verbranding al de stikstof van het lijk in vrijen toestand in de lucht 

 ontwijkt, als ook of ammonia de eenige of althans bijna de eenige 

 vorm is , onder welken de planten stikstof vermogen op te nemen. 

 De vraag kan ook geopperd worden of de menschenlgken , wier oplos- 

 bare rottingsproducten voor een zeer groot gedeelte door water mede- 

 gevoerd worden en ten slotte in de zee belanden , wel zoo veel afdoen 

 op die vele ammoniaverbindingen die door een onnoemelijk aantal 

 dierenlyken aan den grond worden geleverd. Maar deherain , truchot , 

 siMON e. a. hebben aangetoond , dat de humusachtige lichamen vrije 

 stikstof in zich opnemen. Zouden deze niet in den grond verbindingen 

 kunnen aangaan , wier producten aan de planten ten goede komen ? 

 Er moet toch wel zoo iets plaats hebben , want herhaalde proeven 

 van BoussiNGAULT en herve mangon hebben bewezen , dat zich in den 

 oogst van een bebouwden grond gewoonlijk meer stikstof bevindt , dan 

 in de gebruikte mest voorhanden was , en dat niettegenstaande de 

 grond zelf niet armer aan stikstof is geworden. Waar is die meerdere 

 stikstof vandaan gekomen ? De door den humus opgeloste vrije stikstof 

 kan daartoe het hare bijdragen. — Maar daarenboven is de dampkring 

 gebleken het tooneel te zijn van aanhoudende elektrische ontladingen ; 

 sommige van deze zyn , b. v. bij onweer , plotseling en sterk , maar 

 voorbijgaand , — andere zwak , maar aanhoudend. Onder den invloed 

 daarvan verbindt zich gestadig de stikstof met zuurstof tot salpeterig- 

 en salpeterzuur , en , in mindere mate , met de waterstof van de in de 

 lucht aanwezige en ontlede waterdamp tot ammonia. Reeds in de 

 lucht ontstaan dientengevolge salpeterigzure en salpeterzure ammonia , 

 die in uiterst fijn verdeelden toestand in de lucht drijven , totdat zij 

 door regen op de aarde worden nedergeslagen en in deze indringen. 

 Volgens de nieuwste waarnemingen , door muntz en aubin op den Pic 

 du Midi ingesteld , strekt de gordel , binnen welke die vorming van 

 salpeterzure ammonia plaats vindt , zich uit van de oppervlakte der 

 zee tot eene hoogte van 3000 M. — Het wordt alzoo meer en meer 

 waarschijnlijk dat de dampkring , die onze aarde omgeeft , eene kolos- 

 sale fabriek van ammonia en ammoniazouten is, waarvan de grond- 

 stoffen zijn : de bestanddeelen der lucht zelve : vrije zuurstof en vrije 

 stikstof, — voorts de waterstof van den in de lucht aanwezigen waterdamp, 

 en wellicht het ook steeds daarin aanwezige koolzuur. En men mag 



