LIJKVERBRANDING. 281 



De argumenten, die van zekere zijde zijn aangevoerd voor de stelling: 

 »de begraving is zedelijk, de verbranding onzedelijk", behoeven slechts 

 genoemd te worden om van zelf wederlegd te zijn. »De begraving is 

 ouder dan de verbranding , derhalve zedelijker". »De Christenen , Mohame- 

 danen en Joden hebben altijd begraven , en (getuige het Oera-Linda- 

 boek ! !) onze voorouders ook." »De begraving is de oudste , daarom de 

 beste , en dus de door God aangewezen behandeling van een lijk." — 

 Ex ungue leonem! 



En wat zal ik nu zeggen van de aesthetische bezwaren tegen de lijk- 

 verbranding en ook tegen de begraving? Hier is alles van subjectieven 

 aard , en het individueel aesthetisch gevoel doet hier uitspraak. Hier 

 vindt de oude spreuk , dat over de smaken niet te twisten is , hare 

 toepassing. Maar dit wil ik toch , wat mij zelven aanbelangt , nog zeggen , 

 dat ik het eens ben met tracy , wanneer hij zich aldus uitdrukt : » Het 

 is alleszins waarschijnlijk dat , indien men tot dusver aan het ver- 

 branden der lijken gewoon was geweest , en er nu werd voorgesteld 

 die door begraving te doen vervangen , er een kreet van afgrijzen 

 zou opgaan tegen zulk een barbaarsch denkbeeld" ^. Wat ik over den 

 aard van het proces van ontbinding en verrotting in de aarde heb 

 aangemerkt , zal wel voldoende zijn , zonder dat ik het hier herhaal , 

 om te doen begrijpen waarop zulk een afkeer van de begraving berust. 



Er schiet nu nog een bezwaar tegen de lijkverbranding over , dat 

 wel het belangrijkste van allen is. Het is het juridisch-criminalistische. 

 ,,De verbranding maakt het onmogelijk bij twijfelachtige identiteit van 

 een lijk deze te bewijzen , — en , wat nog meer zegt , vernietigt alle 

 sporen van aangebracht geweld en van vergiftiging." 



Wat 't eerste aangaat, zoo zou men het verbranden van lijken 

 van onbekenden kunnen verbieden en de begraving er van bevelen. 

 Het andere gedeelte van het bezwaar is moeielijker uit den weg te 

 ruimen , doch toch niet onoverkomelijk. Men mag wel veronderstellen 

 dat, waar de crematie is toegestaan geworden , daarbij aan het bezwaar , 

 waarvan wij thans spreken , is gedacht. Welke voorzorgen nu al die 

 regeeringen met het oog daarop hebben bevolen , is mij onbekend , met 



^ Public Nuisances. Bij roger s. tracy. M. D. in A Treatise on Hygiëne and 

 Public Health^ edited bij albkrt u. buck , M. D. London 1879, Vol. 11, pag. 453. 



