LIJKVERBRANDING. 283 



verbranding aan te vragen en oneindig liever de begraving zou ver- 

 kiezen. Men zou daarbij ook nog kunnen bepalen dat de urnen, kistjes 

 enz. , met de asch van de verbrande lijken gevuld , niet dadelijk aan 

 de rechthebbenden mochten worden afgeleverd , maar gedurende zekeren 

 tijd in het crematorium moesten bewaard blijven. 



Wellicht zouden wij zoo van lieverlede komen tot den algemeenen 

 doodschouw , het ideaal van velen , o. a. van küchenmeister , die 

 niet ten onrechte aanmerkt, dat de gerechtelijke exhumatie van een 

 begraven lijk eigenlijk niets anders is , dan eene proef om een ver- 

 zuim , dat door den Staat begaan is , weer goed te maken. — In elk 

 geval vertrouw ik met tracy, dat bij eene veelvuldiger toepassing 

 der lijkverbranding het menschelijk vernuft wel een weg zal vinden 

 om het bezwaar te overwinnen. 



Ik ben gekomen aan het einde van mijne beschouwing. Wat is 

 daarvan de uitkomst? 



In de eerste plaats , — en ik geloof niet dat ik in dit opzicht 

 tegenspraak zal ontmoeten , — dat uit het zuiver hygieinisch oogpunt de 

 lijkverbranding verreweg de voorkeur verdient boven de begraving , — 

 waarbij men nog dit economische voordeel der verbranding kan voegen , 

 dat , al werd ook de overblijvende asch op een en dezelfde plaats be- 

 waard , daarvoor zeer weinig terrein noodig is. 



Vervolgens dat het gevaar, dat het plantenleven en dientengevolge 

 het dierlijk leven op onze aardbol van de zijde der lijkverbranding 

 zou dreigen , volstrekt niet bewezen is , en dat men , in aanmerking 

 genomen dat het nog zeer lang zal duren voor de gewoonte om de 

 lijken te verbranden bij een volk wortel zal hebben geschoten , het er 

 gerust op kan wagen de lijkverbranding toetestaan , tot den tijd dat 

 het bestaan van het gemelde bezwaar zal bewezen zijn. 



Voorts dat er geen godsdienstig dogma noch ook eenig onbetwist- 

 baar gebod der zedewet bestaat, die de lijkverbranding zoude kunnen 

 verbieden , evenmin als er mij een bekend is dat tegen het begraven 

 zou gericht zijn ; en dat de godsdienstige bezwaren , die evenwel tegen de 

 lijkverbranding worden aangevoerd , hunnen grond hebben in eene subjec- 

 tieve beschouwingswijze , die men eerbiedigen kan zonder haar te deelen , 

 en waarbij hij , die haar deelt , niet het minste recht heeft hem , bij 

 wien dat niet het geval is, van ongodsdienstigheid of onzedelijkheid 



