302 DE LUCHTVAART. 



die gevoerd werd over den aard der gasvormige stoffen door de 

 MONTGOLFiER gebruikt. 



Boven vermeldde ik, dat de mgntgolfiee de lucht verwarmde door 

 verbranding van stroo en geknipte wol. Nu is , zoo zou men meenen , 

 niets ter wereld duidelijker dan de werking daardoor te weeg gebracht ; 

 de lucht zet zich uit ten gevolge van de verwarming en haar soortelijk 

 gewicht neemt in dezelfde verhouding af als de ruimte vermeerdert , die 

 zij inneemt. De geheele toestel rijst , omdat zij lichter is dan de verplaatste 

 lucht. Geraakt de bol door zijne rijzing langzamerhand in hoogere 

 deelen des dampkrings, dan zal de stijgkracht wegens twee omstandigheden 

 afnemen. In de eerste plaats wordt de lucht in den bol afgekoeld en 

 zal zij dien ten gevolge eene kleinere ruimte innemen ; haar soortelijk 

 gewicht wordt dus grooter. Bovendien is de lucht in de hoogere deelen 

 des dampkrings ijler , het verschil tusschen het soortelijk gewicht van 

 de lucht binnen en buiten den bol neemt dus langzamerhand af en 

 dien ten gevolge ook de stijgkracht. De luchtreizigers waren daarom 

 genoodzaakt telkens nieuwe brandstoffen op het vuur in het komfoor 

 te werpen. 



Het was er echter verre van daan , dat deze verklaring algemeen 

 aangenomen werd. Men behoeft slechts de voorrede in te zien van de 

 boven aangehaalde vertalingen van mahtinus houttuijn , om zich te 

 overtuigen hoe moeielijk het hem viel kalm te blijven tegenover de 

 beweringen van j. van noorden en christiaan damen , die meenden , dat 

 de Montgolfières alleen met verwarmde lucht waren gevuld. Men moet 

 hier in het oog houden , dat de begrippen omtrent de scheikundige 

 verschijnselen in het algemeen en omtrent de verbranding in het bijzonder 

 geheel anders waren dan nu. Het gebruik van de balans werd destgds 

 nog door een groot aantal scheikundigen voor een overtollige weelde 

 gehouden ; aan eene verandering van het gewicht der stof bij de eene of 

 andere scheikundige werking werd niet de geringste waarde gehecht. Aan 

 eene geheimzinnige stof , de vuurstof of het phlogiston , werd eene belang- 

 rijke rol bij alle verbrandingsverschijnselen toegeschreven. Wanneer een 

 stukje houtskool b.v. verbrandde en daarbij sterk gloeide , werd het phlo- 

 giston daaruit vrijgemaakt en in de lucht opgenomen. Werd een metaal 

 als lood in de lucht gesmolten , dan werd ook daaruit het phlogiston 

 verdreven en het andere bestanddeel van het metaal , de metaalasch 

 (hier bepaald loodglit) genoemd, bleef achter. Men was nu eenmaal gewoon 

 over het hoofd te zien , dat het loodglit in dit geval lichter dan het 

 metaal zou moeten zijn en dat het inderdaad zwaarder was ; de gewichts- 



