306 DE LUCHT VAAET. 



kaarsvlam staat in een luchtbol stil. Hoe vreemd dit in het eerst schijnt , 

 men kan zich gemakkelijk met het denkbeeld verzoenen , door zich voor 

 te stellen , dat iedere vlam , die in onze vertrekken of buitenshuis 

 rustig brandt , aan alle kanten door een dampkring omgeven is , die 

 zich te gelijk met de aarde .met eene ontzaggelijke snelheid door het 

 heelal beweegt. 



Allerlei middelen werden voorgesteld om aan den luchtbol eene 

 andere beweging mede te deelen naast die , welke hy aan de omgevende 

 luchtlagen te danken had. Joseph de montgolfier stelde voor, dat 

 men aan de verschillende kanten een aantal openingen aanbrengen 

 zou , die naar willekeur geopend en gesloten zouden kunnen worden. 

 De verwarmde lucht zou door de openingen naar buiten stroomen en 

 het luchtvaartuig zou zich bewegen naar den kant , tegenover dien 

 waarin zich de openingen bevonden. ^ Op hetzelfde beginsel der terug- 

 werking of reactie berustte een voorstel, dat ook reeds in 1784 werd ge- 

 daan. Aan den achtersteven van het voertuig moesten drie peervormige 

 vaten met water opgehangen worden , terwijl men door middel van 

 een fornuis onder die vaten het water kon doen koken , en veroorzaken , 

 dat de stoom met eene grootere of kleinere kracht stroomde uit de 

 openingen , waarvan er aan elk vat ééne gevonden werd. Door de 

 vaten een anderen stand te geven zou men de richting van den stoom- 

 straal en dientengevolge ook die van de beweging des luchtbols wgzi- 

 gen en , door slechts het water in een enkel vat te verwarmen zou 

 men naar links of naar rechts kunnen wenden , naarmate men ver- 

 koos. Men leze de door den gloed der overtuiging bezielde redenee- 

 ringen van den ontwerper : 



»Veut-on revenir sur ses pas? On laissera agir seule l'une ou 

 l'autre des petites Eolipyles : on imprimera par ce moyen a la Machine , 

 un mouvement circulaire qui ramenera la proue a la place oü était 

 la pouppe, et, rétablissant alors Ie jeu de l'Eolipyle correspondante , 

 on reviendra sur ses pas. 



Veut-on accélerer la vitesse ? On augmentera l'action du feu. Veut- 

 on la ralentir? On la modérera. Veut-on s'arrêter? On fera cesser Ie 

 jeu des Eolipyles , en interceptant l'action du feu , ou même en l'étei- 

 gnant entièrement ^ enz. , 



1 CnRiSTiAN KRAMP, GcschicMe der Aërostatik, liter Theil, S. 218 (1784). 



2 Wil men terugkeeren ? Men behoeft slechts één der kleine windbollen te laten wer- 

 ken en zal hierdoor aan den toestel een ronddraaiende beweging geven , die den vooi'- 

 steven op de plaats brengt, waar de achtersteven was. Brengt men vervolgens den over- 



