318 LICHTVERSCHIJNSELEN EN GEWAARWORDINGEN 



het hierin op eene hoogte hebben gebracht , eene betere zaak waardig , 

 en de vereeniging waarvan deze proeven uitgingen wettigt wel eenig 

 wantrouwen. De proeven zelve werden , dunkt ons , op wetenschappelijke 

 wijze genomen en medegedeeld. Het scheen ons daarom niet onbe- 

 langrijk er de aandacht op te vestigen ; vele onzer natuurkundige 

 kabinetten bezitten krachtige batterijen en electro-magneten en wij 

 durven den wensch uitspreken dat de zaak daar nader onderzocht en 

 beslist wordt , tusschen handige misleiding , die ontmaskerd moet wor- 

 den , of een werkelijk bestaand opmerkelijk verschijnsel. 



Juni 1884. 



NASCHEIFT. 



Mocht men mij vragen : hoe ik denk over bovenstaande mededee- 

 lingen omtrent lichtverschijnselen die voor eenige weinigen waarneem- 

 baar zouden zijn , terwijl verreweg de meeste menschen onder overigens 

 gelijke omstandigheden er niets van vermogen te bespeuren, dan ant- 

 woord ik daarop kortelij k het volgende : 



Hoe vreemd ook , komen mij die mededeelingen op . zich zelve vol- 

 strekt niet ongelooflijk voor. Men denke daarbij aan de voorzeker 

 niet minder vreemde , ja geheel onbegrijpelijke verschijnselen der zoo- 

 genaamde Metallotherapie , waarover in den jaargang 1880 van dit 

 Album, bl. 250, iets is medegedeeld. Een natuuronderzoeker behoort 

 in het algemeen sceptisch gestemd te zijn, omdat de ondervinding 

 leert dat zeer vele menschen maar al te geneigd zijn geloof te slaan 

 aan hetgeen vreemd , onverklaarbaar , ja wonderbaar schijnt , en dit 

 geloof een krachtigen bondgenoot in de verbeelding vindt. Maar toch, 

 aan de andere zijde behoort hij zich te wachten voor het ultra-scep- 

 ticisme dat eenvoudig loochent al wat het niet begrijpt. In dit op- 

 zicht is het mij altijd voorgekomen dat men aan reichenbach's mede- 

 deelingen in zijn tijd geen volle recht heeft laten wedervaren en dat 

 met name het Weener comité blijken van zulk ultra-scepticisme heeft 

 gegeven. Trouwens reichenbach is door zijne zonderlinge speculatiën 

 over eene door niets gerechtvaardigde »Odkraft" daarvan zelf oorzaak 

 geweest. 



De eenige vraag , die in al zulke gevallen beantwoording eischt , 



