358 DE LUCHTVAAUT. 



en verontwaardiging zou zonder eenigen twijfel den man ten deel 

 gevallen zijn, die in 1783 had durven gissen, dat een geacht Engelsch 

 natuurkundig weekblad {Nature) naar aanleiding van den honderdsten 

 verjaardag der jonggeborene verklaren zou: »de wetenschappelijke 

 luchtvaart verkeert nog geheel in de dagen harer kindsheid." Zulk 

 eene eeuwigdurende jeugd, wie vond haar in 1783 niet belachelijk? 



Verschillende omstandigheden waren er de aanleiding toe , dat op 

 wetenschappelijk gebied zoo weinig vruchten van de luchtvaart werden 

 geoogst. Zambeccari b.v. had zich wel degelijk ten doel gesteld de 

 natuurwetenschap te dienen ; verscheidene werktuigen werden mede- 

 genomen : barometer , thermometer , dynamometer om de stijgkracht 

 van den luchtbol te bepalen , zoolang hij door touwen vastgehouden 

 werd , magneetnaald , spreekbuis , een anemometer om den weerstand 

 der lucht bij de rijzing of de daling te kunnen bepalen , enz. De 

 werktuigen konden wegens den rampzaligen afloop der reis niet wor- 

 den gebruikt en de meesten werden zwaar beschadigd. Dikwijls , 

 wanneer de afloop minder treurig was , waren de luchtreizigers zoo 

 zeer getroffen door de ongemakken der reis , dat het hun onmogelijk 

 viel nauwkeurige "waarnemingen te doen. Het behoeft ons b.v. niet 

 te verbazen , dat de mededeelingen van robertson aangaande den 

 elektrischen en magnetischen toestand des dampkrings door latere 

 waarnemers werden tegengesproken , en dat ook het onderzoek van de 

 lucht, door hem den llden Augustus 1803 medegenomen, weinig be- 

 teekende. Hij zelf verklaart toch , dat hij op zijne luchtreizen in het 

 genoemde jaar te Hamburg dikwijls in een toestand verkeerde , die 

 voor het doen van fijne waarnemingen zeer ongeschikt was. Hoe dik- 

 wijls gebeurde het verder , dat eene snelle beweging van den lucht- 

 bol de veranderingen van barometer en thermometer onduidelijk 

 maakte , dat b.v. het kwik onmogelijk den warmtegraad van alle 

 tusschenliggende lagen aantoonen kon , of dat de luchtbol voortdurend 

 in het rond bleef draaien en daardoor de kans wegnam , om het aan- 

 tal slingeringen van de magneetnaald met juistheid te bepalen. Aan 

 zulke bezwaren is ieder luchtreiziger blootgesteld , wiens reis de be- 

 vordering der natuurkennis ten doel heeft , ook degenen , die de beste 

 waarnemingen hebben gedaan. 



Voor zoover mij bekend is , bestaan de oudste toepassingen van de 

 luchtboUen voor de uitbreiding der kennis van den dampkring in 

 waarnemingen omtrent zijnen elektrischen toestand door den abt ber- 

 THOLON en door de saussure. De eerstgenoemde liet bollen op die van uit- 



