DE LUCHTVAART. 359 



stekende metalen punten voorzien waren en slaagde er in uit den geïso- 

 leerden draad , die met de bollen verbonden was , vonken te laten 

 overspringen ; de saussure vond , dat een betrokken lucht zonder 

 onweder positief elektrisch was ^. 



In den aanvang der negentiende eeuw deed robertson luchtreizen 

 met een wetenschappelijk doel, in 1803 te Hamburg met lhoëst, 

 luchtreiziger van beroep, in 1804 te Petersburg met sacharoef , hoog- 

 leeraar in de natuurkunde. Zijne mededeelingen van den uitslag van 

 magnetische waarnemingen wekten bevreemding op en vonden zoo 

 weinig vertrouwen , dat het Instituut te Parijs het besluit nam een 

 nader onderzoek hieromtrent in te stellen. Weinig of geen gewag 

 vond ik in lateren tijd gemaakt van proeven omtrent de snel- 

 heid van het geluid door robertson en sacharoff gedaan. Zij spraken 

 in eene spreekbuis , waarvan het opene einde naar de aarde was ge- 

 richt; het geluid werd van daar weerkaatst en men zou nu hierin 

 een middel hebben de snelheid van de voortplanting van het geluid 

 te bepalen , wanneer men slechts nauwkeurig de hoogte kende , waarop 

 men zich bevond. Bovendien maakten zij op eene bijzonderheid op- 

 merkzaam , wier gevolgen voor de geheele menschelijke samenleving 

 hoogst gewichtig konden zijn. Telkens wanneer in de spreekbuis ge- 

 sproken werd, deelde de trilling der lucht zich aan den luchtbol 

 mede en werd deze een weinig heen en weer geschud. Hoe krachti- 

 ger de stoot was, dien de lucht ondervond, des te sterker zou deze 

 ook werken op alle voorwerpen , die zij op hare beurt in trilling 

 bracht , en uit deze juiste stelling leidden de beide genoemde natuur- 

 kundigen het gevolg af, dat de schok, door eenige kanonschoten aan 

 de lucht medegedeeld , krachtig genoeg zou zijn om zware regen- 

 wolken en onweerswolken op een eerbiedigen afstand te houden ^. 



De leiding van den tocht, door het Institut te Parijs op 'touw 

 gezet , werd opgedragen aan bigt en gay-lussac. De luchtbol , waar- 

 van deze geleerden zich bedienden , was vervaardigd onder toezicht van 

 conté, die in vroegere dagen aan het hoofd had gestaan van de 

 oefeningschool te Meudon. Bigt en gay-lussac trachtten waarnemin- 

 gen omtrent het aardmagnetisme te doen. Had rgbertsgn vermeld , 

 dat de intensiteit van het aardmagnetisme afneemt, naarmate men 



^ Vervolg der Proef neemingen met konstige liichlbollen ^ beschreven door f.vujas 

 DE ST. FOND, Vertaald door martinus houttuyn, bladz. 132 — 135 (1784). 

 ■- Ann. de Chimie 52, 121. (1805). 



