3Ü0 ]JE LUCHTVAART. 



zich verder van het oppervlak der aarde verwijdert, zij merkten op, 

 dat zulks geenszins het geval was , althans niet tot op eene hoogte 

 van 4000 M. Als zekere uitkomsten van hunne waarnemingen ver- 

 meldden zij nog , dat de hoeveelheid waterdamp in de lucht afneemt , 

 naarmate men hooger stijgt , en dat de dampkring elektronegatief ge- 

 laden was , in een hooger gedeelte sterker dan lager. 



Toch wenschten zij hunne waarnemingen in een hooger gedeelte 

 van den dampkring voort te zetten. Daar hun luchtbol te zwaar was 

 om met twee personen hooger te kunnen stijgen , werd bepaald , dat 

 GAY-LUSSAC alleen den volgenden tocht zou doen. Op den IGf^en Sep- 

 tember 1804 had die tweede reis plaats; voor de waarnemingen 

 van het aardmagnetisme werden drie werktuigen medegenomen : een 

 naald om de kracht te bepalen , een tweede om de declinatie (d. i. 

 de afwijking van de magneetnaald uit het vlak van den meridiaan , 

 eene afwijking dus naar oost of west) en een derde om de inclinatie 

 (de afwijking van de magneetnaald uit den horizontalen stand) te 

 bepalen. Gay-lussac ondervond echter , hoe hij nog ter school moest gaan , 

 wat het gebruik van natuurkundige werktuigen boven in den damp- 

 kring betrof. De declinatie- en de inclinatienaald waren beiden spoedig 

 onbruikbaar ; met de derde , horizontale magneetnaald slaagde hij 

 er daarentegen in aan te toonen , dat de magneetkracht niet afneemt 

 tot op eene hoogte van ongeveer 7000 M. , de hoogte door zijnen lucht- 

 bol bereikt. 



Behalve de reeds genoemde werktuigen waren door gay-lussac nog 

 medegenomen: een 100-deelige thermometer, haarhygrometers (toe- 

 stellen , om den graad van de vochtigheid der lucht te bepalen door 

 middel van gespannen haren , die in eene vochtige omgeving langer 

 zijn dan in eene droge) , twee barometers , twee luchtledige , herme- 

 tisch' toegesloten glazen buizen en eene zoodanige koperen buis. Eene 

 der glazen buizen werd geopend op eene hoogte van 6561 M. , de 

 andere op eene hoogte van 6636 M. ; onmiddellijk nadat de lucht 

 naar binnen gestroomd was , werden de buizen weder volkomen ge- 

 sloten. De samenstelling van deze twee porties lucht werd later onder- 

 zocht , en alleen hierom reeds zal de luchtreis van gay-lussac in de 

 jaarboeken der wetenschap voortdurend met eere worden genoemd. 

 Immers , hij is één der weinigen geweest , wier arbeid de verzekering 

 heeft kunnen schenken , dat de verhouding tusschen de hoeveelheden 

 zuurstof en stikstof in de lucht hoog in den dampkring dezelfde is 

 als aan de oppervlakte der aarde. In den tijd , waarin de luchtreis 



