364 DE LLCHTVAART. 



doch niet zoo sterk als vroeger. De laag , waar de temperatuur on- 

 geveer gelijk blijft, trof welsh den eenen dag op eene andere hoogte 

 aan dan op eenen anderen dag. 



De reden van deze schijnbare afwijking is waarschijnlijk gelegen in 

 de aanwezigheid van eene laag , waar de gasvormige waterdamp zich 

 tot water verdicht. Bij zulk een verschijnsel , het tegenovergestelde 

 van eene verdamping , merkt men ook het omgekeerde in de warmte- 

 verschijnselen op ; terwijl de verdamping warmte noodig heeft en dus 

 koude teweegbrengt, gaat eene verdichting van eene gasvormige stof 

 tot eene vloeistof met ontwikkeling van warmte gepaard. Voor zulk 

 eene waarschijnlijkheid pleit de omstandigheid , dat welsh in de na- 

 bijheid van de streek der gelijkmatige temperatuur eene plotselinge 

 verlaging van het damvpunt opmerkte. 



Wat men hieronder verstaat zal ik trachten op te helderen. De 

 lucht bevat den eenen dag eene grootere hoeveelheid waterdamp dan den 

 anderen ; op eenen warmen zomerdag , wanneer de zon hare brandende 

 stralen op het oppervlak der wateren laat vallen , heeft de verdamping 

 in eene sterkere mate plaats dan op eenen kouderen dag. De lucht kan 

 dan veel meer waterdamp in zich opnemen , voordat zij er mede ver- 

 zadigd is. Wordt nu zulk eene warme luchtlaag , die rijk aan water- 

 damp is , afgekoeld door een kouderen luchtstroom , dan zal haar 

 vermogen om eene groote hoeveelheid waterdamp in zich te kunnen 

 opnemen verminderen. Een gedeelte van dien damp zal den vorm van 

 droppels aannemen en zich in den vorm van mist door de lucht ver- 

 spreiden of zich als droppels vloeibaar water tegen de koudere voor- 

 werpen afzetten ; de lucht behoudt dan juist zooveel waterdamp in 

 den gasvormigen toestand , als zij daarvan bij die bepaalde tempera- 

 tuur bevatten kan , m. a. w. zij is verzadigd met waterdamp. Om nu 

 de hoeveelheid waterdamp in eene zekere hoeveelheid lucht te bepalen , 

 koelt men deze kunstmatig af ; op een gegeven oogenblik zal men hierbij 

 zien , dat tegen den thermometer , die zich in de bedoelde lucht bevindt , 

 een aanslag van vloeibaar water ontstaat. Men had derhalve de lucht 

 zoover afgekoeld , dat de hoeveelheid van den aanwezigen waterdamp 

 voldoende is om de lucht daarmede te verzadigen , bij de tempera- 

 tuur , waartoe de afkoeling ging. Is het voorwerp , waartegen de aan- 

 slag ontstaat , een thermometer , zooals ik zoo even onderstelde , dan 

 wijst deze de temperatuur aan, waarbij de aanwezige waterdamp de 

 lucht precies verzadigen zou. Deze temperatuur noemt men het dauiv- 

 pimt. Wanneer men b.v. zegt, dat op den 21sten Juli het dauwpunt 



