DE LUCHTVAART. 375 



met de eerste stralen van het morgenlicht vergeleek , en reeds voordat 

 dit laatste in lichtkracht er mede gelijk stond, kon de maan de ver- 

 gelijking niet doorstaan. Het was alsof het maanlicht alleen de uit- 

 wendige oppervlakte der voorwerpen verlichtte, terwijl het licht van 

 den komenden dageraad alles scheen te doordringen en met nieuw 

 leven bezielde. Een tweede verschijnsel, verwonderlijk voor ieder die 

 het verneemt , was een lichte , geen donkere schaduw door den luchtbol 

 op de wolken of over den grond geworpen. Dit gebeurde voor de 

 eerste maal in den vroegen ochtend van 10 Juni 1867, van ongeveer 

 vijf uur tot kwart over zeven. Toen werd de lichtgevende schaduw 

 onzichtbaar en zeventien minuten later verspreidde de gewone donkere 

 schaduw zich over het veld; voor de tweede maal vertoonde zich een 

 lichte schaduw van den luchtbol 's avonds tegen zeven uur ; zij volgde 

 dezen in zijnen loop , doch werd onzichtbaar , toen de luchtbol zijne 

 schaduw op de wateren van de Seine wierp. Flammarion schrijft dit 

 verschijnsel toe aan de terugkaatsing van het licht door de fijne 

 waterdroppels , die in den morgen en gedurende den avond over het 

 land zijn verspreid. De luchtbol werpt een donkere schaduw over het 

 veld , maar toch valt op de waterdroppels nog genoeg licht , dat zij 

 daarvan een gedeelte kunnen terugkaatsen. Dit licht is natuurlijk 

 minder krachtig dan het licht , hetwelk door het omgevende gedeelte 

 van het aardoppervlak wordt teruggekaatst. Dezelfde oorzaak , de te- 

 rugkaatsing van het licht door de blaasjes waterdamp , veroorzaakte 

 volgens dezen luchtreiziger het prachtige verschijnsel, waarbij een 

 wolk een beeld van den luchtbol vertoonde door een stralenkrans 

 van heerlijke kleuren omgeven ; zulk een verschijnsel (anthelium) werd 

 ook door reizigers waargenomen , die te voet hooge gebergten be- 

 klommen. Men had het vroeger verklaard door de aanwezigheid te 

 onderstellen van ijsnaaldjes in den dampkring, die het licht zouden 

 terugkaatsen. Op de plaats zelve aanwezig , waar de oorzaak van het 

 verschijnsel zetelde , verklaart ilammarion deze meening voor onjuist , 

 daar de temperatuur der wolk het recht niet geeft het voorkomen van 

 gsnaaldjes aan te nemen. 



De waarnemingen van glatsher , waarover ik boven sprak , hadden 

 voornamelijk betrekking op deelen van den dampkring , die op eene 

 aanzienlijke hoogte waren gelegen. Met groote snelheid doorsneed zijn 

 vaartuig het gedeelte van het gasvormig omhulsel , hetwelk het dichtst 

 bij de aarde was. Doch ook aan deze lagen onthield hij zijne aan- 

 dacht niet. In 1869 maakte hij gebruik van de aanwezigheid van 



