378 DE LUCHTVAART. 



lerlei toestellen medenemen , die voor sdieikundige waarnemingen waren 

 bestemd (buizen met schietkatoen , om daarover lucht te persen en 

 deze van de medegevoerde stofdeeltjes te berooven , buizen met over- 

 verzadigde zoutoplossingen) , wel boudt bij zich van tijd tot tijd bezig 

 met het onderzoek van het stof, dat zich boven op de eeuwige 

 sneeuw en elders uit de lucht afzet, maar toch de luchtvaart heeft 

 de eerste plaats in zijn hart ingenomen. Men versta mij niet verkeerd 

 en meene niet , dat ik hem op ééne lijn wil stellen met allerlei lucht- 

 reizigers van beroep , die van de luchtvaart eene speculatie op de 

 -nieuwsgierigheid van het groote publiek maakten. Tissandier is een 

 dienaar der luchtvaart; zij dient hem niet. In 1883 vermeldde hij, 

 dat hij zes en twintig luchtreizen deed , en zijne beste krachten , ver- 

 eenigd met die van zijnen broeder albert , zijn aan eene oplossing van 

 het vraagstuk gewijd , hoe de beweging van den luchtbol in eene be- 

 paalde baan kan worden geleid. 



Dat er op die luchtreizen menige belangrijke waarneming werd 

 gedaan ligt wel voor de hand , hoewel zij juist niet één geheel vor- 

 men 'zooals de arbeid van glaisher. Naast tissandier waren er echter 

 vele anderen , die in deze richting voortwerkten. Den 8s^en Novem- 

 ber 1868 was tissandier er b.v. getuige van de vorming der sneeuw- 

 vlokken. Op het oogenblik , waarop de tocht aanvangen zal , vallen 

 de eerste vlokken ter neder , en weldra is de luchtbol geheel door de 

 dwarrelende massa omgeven. De stijgkracht neemt aanmerkelijk af 

 ten gevolge van de vallende sneeuw en met leede oogen werpen 

 de luchtreizigers den ballast naar buiten , die z^' zoo gaarne zouden 

 besparen om het zonlicht boven de sneeuwwolken te mogen aan- 

 schouwen. Hierin slagen zij evenwel niet; wel naderen zij duidelijk 

 de bovenste grens der sneeu wlaag , daar de hemel veel helderder 

 wordt. Eene groote verandering merken zij evenwel in de naaste 

 omgeving van den luchtbol op , immers in plaats van sneeuwvlokken 

 zien zij op eene hoogte van 1800 M. het gekristalliseerde water in 

 den vorm van afzonderlijke dunne naaldjes, kleine schitterende plaatjes, 

 die op eenen korten afstand onder het luchtschip tot groote sneeuw- 

 vlokken aangroeien. De temperatuur is niet laag, slechts — 1°; bij 

 de verandering van den waterdamp of het water in ijs wordt warmte 

 vrij. De lucht is zeer arm aan waterdamp. Het gevaar, dat de sneeuw 

 op den luchtbol zou gaan smelten , wanneer zij zich boven de sneeuw- 

 laag verhieven en dat die plotselinge vermindering van gewicht eene 

 te hooge rijzing veroorzaken zou , waarschuwt tissandier om de 



