DE LUCHTVAART. 381 



roNViELi<E eene dikke wolk , die zich van den eden tot den 26sten 

 Januari 1882 over Parijs uitbreidde, uit mikroscopisch kleine deeltjes 

 ijs hebben bestaan. Hij vond die wolk ongeveer 300 M. dik (van 

 270 tot 580 M.). Anderen onderstelden evenwel, dat die kleine 

 deeltjes vloeibaar water konden zijn , dat langzamerhand tot onder 

 het vriespunt was afgekoeld. 



Had FLAMMARioN enkele malen waargenomen, dat de schaduw door 

 zgn luchtvaartuig over de aarde geworpen niet donker, maar licht 

 was, TissANDiER zag die schaduw nu en dan door een lichtkrans 

 van enkele of meerdere kleuren van het spectrum omgeven. Ook de 

 schaduw van den luchtbol tegen eene wolk of zijn beeld door de 

 wolken teruggekaatst vertoonde dikwijls dien glans. 



Van twee luchtreizen bracht tissandier berichten mede omtrent 

 den elehtrischen toestand der lucht. Een lange koperen draad hing van 

 den ballon naar beneden in de lucht ; het boveneinde was geïsoleerd 

 en werd van tijd tot tijd met een goudbladelektroscoop in aanraking 

 gebracht. Eenmaal was de elektroscoop gedurende den geheelen nacht 

 ongevoelig voor de werking van den koperdraad ; tegen 6 uur in 

 den ochtend deed de aanraking met dezen draad de goudblaadjes een 

 weinig uiteenwijken. Tot 10 uur in den voormiddag herhaalde deze 

 werking zich op hoogten van 600, 700 en 1700 M. , doch na dien 

 tijd tot 's middags 5 uur bleven de goudblaadjes gesloten. De lucht- 

 bol bevond zich in dien tijd op hoogten van 1200 tot 30 M. Mocht 

 men zoo voorbarig zijn uit deze proef een verschil tusschen den elek- 

 trischen toestand der lucht over dag en 's nachts af te leiden, dan 

 zou eene andere waarneming van denzelfden natuurkundige deze mee- 

 ning onmiddellijk logenstraffen. Immers den 16den Februari 1873, 

 's middags 1.20 , toen de luchtbol zweefde op eene hoogte van 1400 

 M. boven eene wolk van zeer kleine ijsnaaldjes, terwijl het einde van 

 den 200 M. langen koperdraad zich daarin bevond , weken de goud- 

 blaadjes plotseling sterk uiteen , toen het gepolariseerde einde van den 

 koperdraad met den elektroscoop in aanraking werd gebracht. De 

 lucht was elektronegatief geladen. Een klein uur later was de luchtbol 

 tot aan het bovenvlak der wolk gedaald , de koperdraad hing er dus 

 midden in. Hij was nu zóó sterk geladen, dat er een vrij krachtige 

 vonk oversprong op de hand der luchtreizigers , zóó krachtig , dat 

 zij in den benedenarm een vrij hevigen schok gevoelden. 



Eindelijk wensch ik nog in het kort melding te maken van het gebruik 

 door de luchtreizigers van den spectroscoop gemaakt , het werktuig , 



