42 WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 



NATUURKUNDE. 



Warmte van gas- en petroleumvlammen. — De tegenspraak tusschen de uit- 

 komsten van den schrijver der »Lichtmetingen" in dit Album (bl. 189 van dezen 

 jaargang) en de door mij vermelde op bl. 83 van het Bijblad des vorigen jaargangs 

 aangaande dit onderwerp, heeft mij aanleiding gegeven, die zaak nader te onder- 

 zoeken. Het is mij daarbij gebleken dat de tabel, door mij t. a. p. uit de Engelsche 

 Nature overgenomen, opmerkelijk onvolledig was. Althans in een voordracht, in Juli 

 1883 gehouden door Dr. f. fischer in het » Deutsche Verein fïir öJfentUche Gesund- 

 heitspjlege^^ te Berlijn, geeft deze volkomen dezelfde getallen voor het aantal calorien , 

 in het uur ontwikkeld door 100 lichteenheden van de verschillende soorten van elek- 

 trisch licht, van gas- en van petroleumvlammen, als die in de genoemde tabel vol- 

 gens Nature zijn vermeld. Maar hij voegt er nog twee andere bij , welke in dat 

 tijdschrift ontbreken, namelijk die van een regeneratief gasbrander (hiermede wordt 

 zeker een Siemens-brander met voorafgaande verwarming bedoeld) en van een petroleum 

 rondbrander. Zoo aangevuld , luiden dus die opgaven als volgt : 



Gas. Regeneratiefbrander 1500 calorien. 



» Argandbrander 4860 » 



Petroleum. Rondbrander 3360 » 



» Platte vlam 7200 » 



Het vermoeden van den schrijver der »Lichtmetingen" blijkt dus nu volkomen juist 

 te zijn, dat de tegenstrijdigheid van de aangehaalde uitkomsten met de zijne aan de 

 platte petroleumvlam te wijten is , die de eerste waarnemer heeft gebruikt. Deze vlam toch 

 geeft niet meer of minder dan 114 pet. of meer dan het dubbel aan warmte , vergeleken 

 met den rondbrander. En wanneer men dezen laatsten met den Argandgasbrander 

 vergelijkt, dan blijkt het dat hij bijna 43 pet. minder warmte dan deze oplevert. 



De verbazend geringe hoeveelheid warmte van den regeneratiefbrander — ruim 3 

 malen minder dan die van de Argandgasvlam en ruim 2 malen minder dan die van 

 den petroleum-rondbrander — mag opmerkelijk worden genoemd. Toch geeft de eerste 

 bijna driemaal meer warmte dan het in dit opzicht allerongunstigste elektrische licht. 



LN. 



Stollingstemperatuur van oplossingen. — Dat water, waarin zouten zijn opge- 

 lost, daardoor een lager vriespunt verkrijgt en dat die verlaging evenredig is met 

 de hoeveelheid van het opgeloste zout , althans zoolang de oplossing niet al te zeer 

 geconcentreerd is , weet men reeds sedert welhaast een eeuw , want blagden maakte 

 het in 1788 bekend. Sedert dien tijd is de kennis aangaande dit verschijnsel in het 

 eerstvolgende zeventigtal jaren niet vooruitgegaan en daarna slechts langzaam, door 

 de onderzoekingen van rudorff en du goppet, totdat nu bijna zes jaren geleden 

 RAOULT het met grooten ijver aanvatte. Gedurende dien geheelen tijd is deze onver- 

 poosd daarmede bezig gebleven. Zijne uitkomsten heeft hij medegedeeld in verschil- 



