WETENSCHAPPELIJii BIJBLAD. 59 



Onder de waarnemingen die de Deenscbe poolexpeditie , onder de leiding van den 

 heer adam paulzen , gedurende haar verblijf te Godthaab in Groenland, van Septem- 

 ber 1882 tot Augnstus 1883, verricht heeft, behooren ook een aantal boogtebepa- 

 lingen van noorderlichten. Ter weerszijde van den Godthaab-Qord op een afstand 

 van 5,8 kilometer, d. i. iets meer dan een uur gaans, werden, juist in de richting 

 van de magnetische meridiaan, twee geheel gelijke universaal-instrumenten geplaatst, 

 waaraan de kijker door een buis was vervangen, die aan het eene einde een nauwe 

 opening had , terwijl zich aan het andere einde een kruis van dun draad bevond. 

 De hoogtebepalingen met de beide , ten noorden en ten zuiden van den fjord geplaatste 

 werktuigen, betroffen het benedeneinde der nooderlichtbanden. 



Vooraf bepaalde vuursignalen wezen de gelijktijdigheid der waarnemingen aan, 

 waaruit de parallax berekend werd. In het geheel werd zoo op verschillende dagen 

 de hoogte van 32 noorderlicht-banden bepaald. Die welker parallax minder dan 1° 

 bedroeg buiten rekening latende, bedroeg de hoogte van het noorderlicht voor de 

 22 dan overig blijvende gevallen van 67,81 kilometers tot 0,61 kilometer. Bij een 

 zelfde noorderlicht gaven drie metingen, met tussehenpoozen telkens van twee minuten , 

 de hoogte van den rand op 1,99, 2,87 en 3,22 kilometers aan. Twee der nooder- 

 lichten waren vooral opmerkelijk, vooreerst door hun lagen stand, het eene op 1,35 

 het andere op 0,61 kilometer, maar ten tweede doordat zij zich boven den Ijord , 

 tusschen de beide waarnemingsplaatsen bevonden. Van het zuidelijk station werden 

 zij gezien onder hoeken van 13". 6 en 30*', 3 boven den noorderlijken horizon , terwijl 

 zij zich aan het noordelijk statioi\ 80'',5 en 7*',25 boven den zuidelijken horizon ver- 

 toonden. 



De heer paulzen voegt er bij dat niet alleen hij zelf maar ook zijne medewaar- 

 nemers, waaronder de in noorderlicht- waarnemingen zeer ervarene heer kleinschmidt , 

 ten volle overtuigd zijn het nooderlicht herhaalde malen heneden de wolken te heb- 

 ben gezien. [Nature^ 7 Febr. 1884, p. 337). hg. 



Hozen. — Volgens de theorie van faye bevindt zich de plaats of haard , waar 

 een hoos zich begint te vormen , altijd in de hoogere luchtlagen en daalt de schroefs- 

 gewijs zich draaiende wervelbeweging der lucht van daar naar beneden tot zij de 

 oppervlakte der aarde of van het water bereikt en daar hare zuigende kracht uit- 

 oefent. De heer e. budde , zonder de juistheid der theorie van faye voor eenige ge- 

 vallen te loochenen , meent echter dat zij in de meeste gevallen onjuist is en dat 

 althans zeer dikwijls het beginpunt der hoosvorming aan de oppervlakte der aarde 

 ligt en dat de wervelbeweging eene opstijgende maar geenszins eene neerdalende is. 

 Hij grondt deze meening op eene waarneming, reeds in April 1872 gedaan op den 

 Venusberg bij Bonn, aangaande het eerste ontstaan van een kleine hoos, bij hooge 

 temperatuur, heweginglooze lucht en bedekten hemel. Voor eene nadere beschrijving 

 van het daarbij waargenomene en de daaruit afgeleide gevolgtrekkingen verwijzen 

 wij naar het Zeitschrift fiJr Meteorologie 1883 Bd. XVIll S. 462). hg. 



