60 WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 



Een optisch verschijnsel , bij brand waargenomen. — Door chevreul werd 

 aan de Académie des sciences medegedeeld, dat hij bij gelegenheid van een brand, 

 die hij uit zijne woning gedurende een uur waarnam, eene gasvlam der straatver- 

 lichting steeds zag in de complementaire kleuren (geel-groen tot groen en blauwachtig) 

 van die der brandvlam (violet-rood tot rood-oranje) , en wel om 't even of hij de 

 twee vlammen tegelijk of de eene na de andere waarnam (Compt. rend. Tom. 

 XCVm, pag. 264). d. l. 



Invloed der temperatuur op de lengte van staven. — Woodward , wheeler , flint 

 en voiGT hebben van verschillende staven de lengte onderzocht , nadat zij van 0° , 

 waarop zij waren gemeten , verhit waren tot omstreeks 100° en weder tot 0° be- 

 koeld , waarna zij tot — 20° werden afgekoeld om , om daarna tot 0° teruggekeerd , 

 weder te worden gemeten. Na beide temperatuursveranderingen vertoonden staven 

 van staal, koper en messing bij 0° weder volkomen dezelfde lengte. Een glazen staaf 

 was na de verwarming tot 100° een weinig langer geworden, veel minder evenwel 

 dan men dit naar de bekende variatie in het nulpunt der thermometers zou hebben 

 verwacht. Een zinkstaaf eindelijk vertoonde na tot 98° te zijn verwarmd bij 0° eene 

 vermeerdering in lengte van bijna 0,14 mM. op den meter, waarvan nadat zij vier 

 etmalen achtereen in smeltend ijs was gedompeld gebleven, nog 0,09 mM. overbleef. 



Hoe de lengte, vooral van laatstgenoemde staaf, veranderde, nadat zij herhaalde 

 malen was verwarmd en verkoeld geworden, vinden wij niet opgeteekend. (Ammm?^ 

 Journal of Science XXV , p. 448 en daaruit Journal de physique (2) III , p. 183). 



LN. 



Soortelijke warmte van het water. — Bij zijn onderzoek van het mechanisch 

 warmte-aequivalent had rowland aangetoond, dat die warmte afneemt van 0° tot ongeveer 

 30°, om daarboven weder toe te nemen. Later vond neesen hetzelfde wat den gang 

 van het verschijnsel aangaat, met afwijkingen evenwel in de absolute getallenuit- 

 komsten. Door rowland hiertoe aangemoedigd , heeft nu liebig die zaak op nieuw 

 aan een zorgvuldig onderzoek onderworpen door de mengingsmethode , met alle denk- 

 bare voorzorgen. Zijne uitkomsten komen zeer nabij aan die van rowland , maar 

 verschillen aanmerkelijk van die, welke men uit het mechanisch warmte-aequivalent 

 door berekening verkrijgt. Hoe dit ook zij : het bestaan van een minimum der soor- 

 telijke warmte van water bij een temperatuur tusschen 20° en 30° C. kan als bijna 

 ontwijfelbaar vastgesteld worden beschouwd. (American Journal of Science. XXVI, 



p. 57). LN. 



Een omwentelingsbatterij. — Holtz, de bekende uitvinder der veelal naar hem 

 genoemde inductie-elektriseermachine, geeft in het Centralblatt für Electrotechnik 

 Vl, p. 15 het volgende denkbeeld aan de hand. Een onbeklecde glasschijf kan tus- 

 schen twee geïsoleerde spitskammen snel worden gedraaid. Zijn deze daarbij elk met 

 een der polen van eene elektriseermachine verbonden, dan wordt de glasschijf ge- 



