8 GEORGE EVERARD RUMPHIUS. 



alsmede de weduwe van den secretaris van den Raad van Justitie , 

 JOANNES BASTiNGK , die , by gelegenheid van het vieren van het Chinee- 

 sche nieuwjaarsfeest , bij eene Chineesche vrouw op bezoek waren , toen 

 de aardbeving kwam en zij daarvoor vluchtende onder de omvallende 

 steenen muur van het huis bedolven en, toen het puin weggeruimd 

 was, als lijken teruggevonden werden. 



»Een oogenblik te voren" — zoo luidt het in het dagverhaal van 

 het kasteel Victoria — »was de Oud-Koopman rumphius zelf, eene 

 avondwandeling doende , dat huis voorbij gegaan en was nog door zijn 

 vrouw en dochter aangeroepen, doch had zulcks geweijgerd," waarin 

 de schrijver van het dagverhaal natuurlijk den vinger Gods ziet , d,ie 

 hem voor den zekeren dood bewaard heeft, er bijvoegende: »Erberme- 

 » ly ck was het dien man by dese zyne lycken te zien sitten , alsmede 

 »aen te hooren zijne weeklacht, beyde op dit toeval en zyne blind- 

 »heid gepast." Waarlijk , een aandoenlijk onderwerp voor eene schilderij ! 



Rumphius had intusschen , met hulp van zijn klerk en zijn zoon een 

 zijner hoofdwerken voltooid. Het was de Historie van Amboina, sedert 

 de eerste possessie van de O. 7. compagnie tot den jare 1664. Het werd 

 in 1679 aan de Hooge Regeering te Batavia toegezonden, die betuigde 

 er , evenals met het onderhanden zijnde Herbarium of Kruidboek , 

 zeer mede ingenomen te zijn. Van eene verzending naar het vaderland , 

 het daar te doen drukken en publiek maken , was echter geen sprake. 

 Integendeel, het moest als »een secreet en zeer dienstig document" 

 ter secretarie bewaard en niet verder gecopieerd worden." Of de schrij- 

 ver met die ontvangst tevreden is geweest , blijkt niet. 



Behalve door zijne ambtsbezigheden en studie werk werd de tijd van 

 den steeds wakkeren en tot veelsoortige diensten bekwamen en altijd 

 bereiden man in beslag genomen door uitgebrachte adviezen , dan eens 

 over zaken van landbouw , dan weder over vestingbouw , ook over 

 kerkelijke zaken. Altijd werd zijn raad op hoogen prijs gesteld. Vele 

 dier adviezen zijn bewaard gebleven en strekken den ijverigen en veel- 

 zijdig ontwikkelden man tot eer. 



Zijn hoofdwerkzaamheid bleef echter op natuurhistorisch gebied. Uit 

 alle gedeelten van Water-Indiën , zoo als rumphius gewoon was , ter 

 onderscheiding van het Indische vasteland , dat hij Oud-Indië noemde , 

 den Oost-Indischen archipel te noemen, werden hem planten en andere 

 natuurvoorwerpen toegezonden , tevens met berichten daaromtrent bij 

 de inlanders ingewonnen. Allengs was het huis van rumphius, met den 

 blinden geleerde die het bewoonde, voor allen die Indië bereisden een 



