(iEORGE EVEUARD RUMPHIUS. 18 



Wat de Amboinsche Rariteitkamer betreft , deze is in handschrift , 

 vergezeld van talrijke teekeningen, nog door rumphius zelven in 1699 

 gezonden aan zijn vriend Dr. hendrik d'acquet , burgemeester van 

 Delft, die zelf een ijverig verzamelaar van zeldzame natuurvoorwerpen 

 was , waaronder vele die rechtstreeks van rumphius , met wien hij in 

 briefwisseling stond en die hem ook zijn werk heeft opgedragen , af- 

 komstig waren. Bij dezen man was onze rumphius , voor het uitgeven 

 van zijn werk, aan een beter kantoor dan bij de Bewindhebbers der 

 Compagnie. D'acqueï had het werk in 1701 ontvangen en vond weldra 

 in den Amsterdamschen boekverkooper francgis halma eenen waar- 

 digen uitgever van den hem toevertrouwden schat. Toch duurde het , 

 wegens de talrijke en kostbare figuren , die in koperen gegraveerde 

 platen het werk versieren, tot 1705, eer het verscheen onder den 

 titel : Ü' Amboinsche Rariteitkamer , behelzende eene Beschrijving van aller- 

 hande zoo weeke als harde Schaalvisschen , te weete raare Krabben , Kreeften , 

 en di£r gelijke Zeedieren , alsmede Hoorntjes en Schulpen , die men in d'' Am- 

 boinsche zee vindt. Daar beneven zommige Minei-alen , Gesteenten en soorten 

 van Aarde , die in d^ Amboinsche en zommige omliggende Eilanden gevonden 

 worden. 



Met dit werk , een folio-deel van 340 bladzijden en met talrijke 

 platen , was de roem van den toen reeds overleden rumphius voor 

 goed gevestigd. Het werd een standaardwerk , de vraagbaak voor de 

 velen , hier te lande en elders in Europa , die zich toelegden op het 

 verzamelen van zoogenaamde rariteiten , waarvan trouwens natuur- 

 voorwerpen , vooral verschillende soorten van zeedieren , steeds het 

 grootste deel uitmaakten. Ook werd de Rariteitkamer herhaaldelijk 

 herdrukt, en in 1711 kwam te Leiden eene latijnsche en in 1766 te 

 Weenen een hoogduitsche vertaling door p. l. statius muller uit. 



Wanneer wij nu den arbeid van rumphius in zijn geheel overzien , 

 dan moeten wij erkennen dat voorzeker weinige mannen hebben ge- 

 leefd , die hem in werkzaamheid en nauwkeurige natuurbeschrijving 

 geëvenaard hebben. Bij de beoordeeling van hetgeen hij geschreven 

 heeft , moeten wij natuurlijk niet uit het oog verliezen , dat hij leefde 

 in de eeuw , welke aan die van linnaeus is voorafgegaan. Maar toch , 

 hoe verouderd de door hem gevolgde methode van natuurbeschrijving 

 ook moge zijn , zal zoowel het Kruidboek als de Rariteitkamer nog 

 dikwerf met vrucht geraadpleegd worden , waar het de bijzondere feiten 

 geldt , die daarin zijn opgeteekend en die geenszins alle in later ver- 

 schenen werken zijn overgegaan. In eene natuurhistorische bibliotheek , 



