20 DE VORMING DER STEENKOOL. 



daarin , dat men de tallooze overblijfselen heeft gevonden van de 

 vroegere plantenwereld. 



De kleur dezer gesteenten is in den regel donkergrijs of zwart , 

 en dit bewijst reeds, dat zij vermengd zijn geweest met allerlei orga- 

 nische overblijfselen , die langzamerhand ontleed en verkoold zijn. In 

 den zandsteen vindt men zelfs , behalve vele afdrukken van planten- 

 deelen , dikwijls nog boomstammen , die geheel versteend zijn , doch 

 hun oorspronkelijken vorm nog volkomen hebben behouden en — 

 wat vooral zeer merkwaardig is — dikwijls nog hun natuurlijken 

 verticalen stand vertoonen en soms zelfs met hunne wortels in een e 

 leemachtige laag zijn bevestigd. Deze fossiele boomstammen zijn , als 

 zij verticaal staan , volkomen rond ; de liggende stammen echter zijn , 

 door de drukking der bovenliggende lagen , platgedrukt. 



De leigesteenten , die de steenkool steeds in groote hoeveelheid 

 vergezellen , zijn voor ons nog gewichtiger , daar zij de afdrukken 

 van bladeren , takken , vruchten en andere plantendeelen in zoo vol- 

 komen toestand hebben bewaard, dat wij den vorm en den aard dier 

 deelen nog tot in de kleinste bijzonderheden kunnen ontdekken en 

 ons dus een zeer volkomen beeld kunnen vormen van de flora uit 

 den tijd der steenkoolperiode. Deze leien waren voor het conserveeren 

 dier fijne en teer e plantenorganen bij uitnemendheid geschikt , want 

 zij zijn niets anders dan eene opeenhooping van fijne en weeke slib- 

 deeltjes, die later zijn verhard. In die weeke slibmassa zijn de plan- 

 tendeelen bezonken ; zij werden door het slib geheel omgeven en bij 

 het verharden bleef de oorspronkelijke vorm zeer volkomen bewaard. 



Bij het bespreken van de vorming der steenkool mag men vooral 

 niet nalaten op de omstandigheid te wijzen , dat er , behalve de 

 steenkool , nog vele andere koolsoorten in de aarde gevonden worden , 

 die deels van ouderen , deels van jongeren oorsprong zijn dan de 

 steenkool. Want daarin immers hebben wij een uitstekend middel om 

 te onderzoeken , welke veranderingen de scheikundige samenstelling 

 der fossiele koolsoorten na verloop van groote geologische tijdruim- 

 ten heeft ondergaan. 



In de aardlagen , die jonger zijn dan de steenkool , vindt men de 

 bruinkool, die zachter en lichter van kleur is en een veel geringer 

 gehalte aan koolstof vertoont dan de steenkool. Deze beide koolsoorten 

 zijn de eenige , die in Midden-Europa voorkomen , terwijl de turf daarbij 

 kan gevoegd worden als voorbeeld eener plantenstof , die eerst sedert 

 korten tijd in ontleding is overgegaan. 



