30 DE VORMING DER STEENKOOL. 



daar telkens weer nieuwe planten boven de oude , afgestorven deelen 

 zich ontwikkelen. De onderste lagen , van de lucht afgesloten zijnde , 

 ondergaan eene zeer langzame ontleding , waarbij , zooals boven werd 

 uiteengezet, het koolstofgehalte voortdurend toeneemt. Tevens worden 

 zij door de bovenliggende lagen meer en meer samengeperst , waar- 

 door eene vaste massa, de turf, wordt gevormd. 



De dikte van die veenlagen is op sommige plaatsen in Noord- 

 Duitschland en Nederland vrij aanzienlijk en zij strekken zich dikwijls 

 over groote uitgestrektheden uit. Het is dus zeer waarschijnlijk , dat 

 in vroegeren tijd die veenlagen eene nog veel grootere dikte hebben 

 bereikt en dat uit deze lagen , na verloop van langeren tijd , steen- 

 kool is ontstaan. Dit is echter slechts bij uitzondering mogelijk ge- 

 weest en wellicht eerst in veel latere perioden dan het steenkolen- 

 tijdvak, omdat eerst toen de voorwaarden der veenvorming, die in 

 het klimaat en den plantengroei zijn gelegen , meer met de tegen- 

 woordige omstandigheden overeenkwamen. Göppert heeft inderdaad 

 voor enkele steenkoollagen , o. a. die van Silezië , den oorsprong uit 

 veen nauwkeurig bewezen. Hij heeft echter tevens aangetoond , dat 

 tal van andere steenkoolbeddingen op die wijze niet gevormd kunnen zijn. 



Toen men de onmogelijkheid had ingezien om de vorming der steen- 

 kool alleen door rivieren of door zeestroomingen te verklaren en men de 

 veenvorming als een gewichtige factor bij die vorming had erkend , 

 begon men weer in anderen zin zich aan overdrijving schuldig te maken , 

 door de vorming van alle mogelijke steenkoollagen uit de turfvorming 

 te willen verklaren, zoodat elk transport door water zou zijn uitge- 

 sloten en al de planten op de plaats zelve moesten gegroeid zijn. Zelfs 

 BROGNiART, ovcrigens een uitstekend onderzoeker op dit gebied , maakte 

 zich aan die overdrijving schuldig en op dit oogenblik nog wordt de 

 theorie der veenvorming gewoonlijk als de eenige juiste verklaring 

 van het ontstaan der steenkool voorgesteld. 



Toch is zij in den regel onjuist en kan deze verklaring slechts in som- 

 mige gevallen , zooals göppert aantoonde , worden toegelaten. De hoofd- 

 massa der steenkolenbeddingen moet op eene andere wijze gevormd zijn. 



Grand' eury merkt op , dat men , door het aannemen der turf- 

 vorming tot groote moeielijkheden komt. Men moest aannemen , dat 

 er groote, standvastige vastelanden waren, waar, in onmetelijke wou- 

 den , de overblijfselen der planten zich op de plaats zelve ophoopten 

 en daaruit, door de werking der vochtige lucht, de reusachtige turf- 

 lagen werden gevormd. Op deze wijze echter zouden voor de vorming 



