52 EINDIGHEID OF EEUWIGHEID? 



metelijke afstanden te doorloopen , die ons van die gaswolken scheiden. 



't Bestaan van zulke gasmassa's werd vroeger betwijfeld , toen men 

 meende dat alle nevelvlekken door meer vermogende teleskopen in 

 sterrenhoopen zouden opgelost kunnen worden. 



De spektroskopie heeft dus aan de nevelhypothese een nieuwen en 

 belangrijken steun gegeven , door 't bestaan van gloeiende gaswolken 

 te bevestigen. 



De » nevelsterren" , die als gloeiende gas- of stof bollen aan den 

 hemel worden waargenomen , vertegenwoordigen wellicht dergelijke 

 .massa's , zonnen of zonnestelsels in wording , wier stofringen of pla- 

 neten , aan onze waarneming ontgaan , of die , door te zwakke aswen- 

 teling of door 't ontbreken daarvan , geen ringen gevormd hébben en 

 zich tot zonnen zonder planeten samentrekken. 



Maar al die nevelvlekken en nevelsterren zullen op den duur tot 

 zonnen met of zonder planeten verdicht worden , en al die werelden 

 eenmaal tot koude en levenlooze steenklompen verstijven. 



En zoolang dan de snelheid, waarmede die doode steenboUen om 

 hun assen wentelen of om hun centraalmassa's loopen , even groot , 

 en de gezamenlijke massa's even zwaar blijven — zoolang zullen ook 

 de onderlinge afstanden niet veranderen , en uitgestorven manen en 

 planeten (en maanwachters ?) om donkere zonnen blijven voortloopen. 

 Puinhoopen om puinhoopen , zonder leven , zonder gloed en zonder licht ! 



Maar ook die toestand kan niet duurzaam zijn. 



Zonder op den vooronderstelden » wereldether" te wijzen, als op 

 een mogelijke oorzaak van weerstand voor de voortbewegende hemel- 

 lichamen — hoe onmisbaar die wereldether ons ook toeschijnt voor 

 de verklaring van de verschijnselen van 't licht — denken we toch 

 aan andere weerstandsoorzaken , die de snelheid en de zwaarte van al die 

 stofmassa's op den duur moeten wijzigen, en die daardoor ook verande- 

 ring zullen brengen in hun onderlinge afstanden en in hun bewegingen. 



Dat er stof in de ruimte verspreid is , is bekend. Onze aarde vaart 

 meermalen in 't jaar door geregelde stroomen van wat men meteoorstof 

 noemt, maar juister Icosmische- of ivereldstof zou kunnen noemen. 



We kennen bovendien het verband tusschen die meteoorstroomen en 

 enkele bekende kometen ; en de minder bekende kometen , die gezien 

 zyn , zijn legio. 



Hoe oneindig veel meer blijven er nog ongezien , omdat ze , zoolang 

 we den sterrenhemel waarnemen , nog niet in de nabijheid van ons 

 zonnestelsel gekomen zyn. 



