EINDIGHEID OF EEUWIGHEID? 91 



zondering verbrokkeld wordt , zonder geheel te verbranden en te ver- 

 dampen — zullen haar puinbrokken dan nog levende organismen , of 

 liever: voor ontwikkeling vatbare levenskiemen door de ruimte mee- 

 voeren en op andere werelden overbrengen ? . . . 



Mij dunkt dat dit even onmogelijk is voor een verbrokkelde , als 

 voor een geheel verbrande en in gloeienden gasvorm omgezette wereld. 



Omdat de laatste organismen , de laatste levenskiemen van vóór 

 duizenden eeuwen afgestorven levensvormen , door volstrekte onthou- 

 ding van water en lucht gedurende een zoo lange wereldnacht , on- 

 herroepelijk vernietigd of althans gedood zullen zijn. 



En als , bij zeldzame uitzondering , een nog levende wereld verbrok- 

 keld en bij brokstukken in de ruimte verspreid wordt , zullen dan 

 de meegevoerde organismen niet even onherroepelijk gedood worden , 

 gedurende een zoo oneindig lange reis door de koude , geheel (of 

 nagenoeg geheel ?) lucht- en waterlooze wereldruimte , als die brok- 

 stukken zullen moeten afleggen , om de minst verwijderde wereld- 

 stelsels te kunnen bereiken , met een snelheid , die , hoe belangrijk 

 ook , in geen vergelijking kan komen met de snelheid van 't licht ? 



De duur van zulke kosmosreizen kan niet bij eeuwen of jaarduizenden 

 berekend worden. 



Al brengen dus niet verbrande meteoorbrokken soms sporen van 

 vroeger leven naar andere werelden over — voor nog altijd levende 

 organismen schijnt dit onmogelijk. 



En toch zijn er , wanneer men de scheppende hand van een op 

 geen enkelen natuurwetenschappelijken grond verdedigbaren god niet 

 aanneemt , maar hvee dingen denkbaar : 



óf de eeuivigheid van 't organisch, leven in 't heelal , met overgang 

 van levende organismen van de eene wereld op de andere ; 



óf de eeuwigheid van 't \%N^T\.%vermogen der ongeorganiseerde &tof ^ 

 dat is : 't vermogen van die stof om op elke nieuwe wereld , onder 

 daarvoor gunstige omstandigeden , tot spontane levensontwihkeling te 

 komen. 



Wanneer dit laatste geval niet ondenkbaar is , blijft ons , na ver- 

 werping van 't eerste , geen andere verklaring van de bestaande levens- 

 ontwikkeling over. 



Wanneer echter eenmaal een organisme spontaan uit niet-organische 

 of niet-georganiseerde stof ontstaan is , dan moet dat , onder even 

 gunstige omstandigheden , ook meermalen , en voortdurend op nieuw 

 kunnen gebeuren. 



