92 EINDIGHEID OF EEUWIGHEID? 



Daarom blijf ik aan spontane levensontwikkeling gelooven^. 



Niet van hooger ontwikkelde levensvormen , die van lagere vormen 

 afstammen , en al geheele reeksen van mindere ontwikkelingstoestanden 

 achter zich hebben — maar alleen van organismen van den lacujst- 

 mogelijken rang. 



Vroeger kenden wij geen lagere organisme dan de eenvoudige cel. 

 En toch was de minste cel nog een orgaan , dat uit celwand en inhoud 

 samengesteld was , en ik erken dat 't moeilijk bleef zich 't spontaan 

 ontstaan van een eerste cel begrijpelijk- voor te stellen. 



Maar dat is niet meer noodig. 



Wij kennen thans lagere organismen dan de cel: organismen zonder 

 organische samenstelling; levensvormen zonder organen. 



't Zijn kleine klompjes van een volkomen homogeen protoplasma , 

 zonder eenige weefselvorming , maar die leven , die zich voortbewegen en 

 voeden , die , schijnbaar willekeurig , elk deel van hun vormloos lichaam 

 als een vangarm uitzetten en intrekken, en er hun voedsel mee 

 vatten en naar binnen drukken , onverschillig op welke plaats van 

 hun op}:ervlakte. 



Leven zonder bewerktuiging , en voortplanting zonder kiemvorming , 

 maar door eenvoudige deeling ^ ; 



Een mouerenklomip]e scheidt zich in tweeën , en 't zijn tiuee moneren 

 geworden. 



Haeckel zegt er van : 



»Sie beweisen unwiderleglich dasz das Leben nicht an eine be- 

 stimmte anatomische Zusammensetzung des lebendigen Körpers , nicht 

 an Zusammenwirken verscheidener Organen , sondern an eine gewisse 

 chemisch-physikalische Beschaffenheit der formlosen Materie gebunden 

 ist , an die eiweiszartige Substanz welcher wir Sarkode oder Proto- 

 plasma nennen , eine Stickstofi'haltige Kohlenstoffverbindung in fest- 

 flüssigem Agregatzustande. Das Leben ist also nicht Folge der Orga- 

 nisation , sondern umgekehrt. Das formlose Protoplasma bildet die 

 organisirten Formen." ^ 



't Levende bewijs dus dat 't leven de oorzaak en niet 't gevolg van 



^ Zie blz. 179 — 184 van 't tweede deel van mijn Indische Schetsen^ uitgegeven bij 

 VAN SOMEREN te Zutfcn in 1875. 



- MisscWen zijn er wel onder de splijtzwammen even oorspronkelijke plantvormen , 

 als deze moneren dat onder de dieren zijn. 



» Zie Bas Ausland van 1878 n». 33, blz. 657 en v., en Isis 1878 blz. 87 en v. 



