104 ASTRONOMISCHE PROBLEMEK. 



waarden van eiken verderen vooruitgang , alsmede die welke reeds 

 op zich zelven , wanneer men van een wij sgeerig gezichtspunt uitgaat, 

 hoogst belangwekkend en vruchtbaar in gevolgtrekkingen schijnen. 



» Nemen wij de meest nabij gelegen vraagstuklcen het eerst ter 

 hand , zoo bieden zich ons diegene aan , welke de afmetingen en de ge- 

 daante van onzen aardbol betreffen , alsmede de gelijkmatigheid harer 

 aswenteling en de bestendigheid der as zelve en van hare polen. 



» Misschien zijn velen van oordeel, dat wij de afmetingen van onzen 

 aardbol reeds met grootere nauwkeurigheid kennen , dan van eenige 

 astronomische opgaaf gevergd kan worden. Ik zelf had ook dit ge- 

 voel van zekerheid, totdat voor eenigen tijd mij de leider van de 

 berekeningen voor onzen Nautical Almanac zeide , dat de terug blij- 

 vende onzekerheid nog groot genoeg is , om ernstige verwarringen bij 

 de reductie en vergelyking van sommige maanwaarnemingen voort 

 te brengen. De lengte van de lijn b. v. die gaat van het observa- 

 torium te Washington tot aan het observatorium aan de Kaap de 

 Goede Hoop , is geenszins voldoende bekend ; er bestaat eene onzeker- 

 heid , niet slechts van eenige honderde voeten , gelijk men gewoonlijk 

 aanneemt , maar van eenige duizende voeten ; ja zij kan zelfs een 

 engelsche mijl en meer bedragen. Waarschijnlijk is zij niet minder 

 dan een tienduizendste van den geheelen afstand; ook de richting van 

 de lijn is ongeveer in gelijke mate onzeker. Binnen het gebied der 

 beide groote vastelanden is het wel is waar anders ; daar kunnen ver 

 verwijderde punten door geodetische triangulatie met elkander ver- 

 bonden worden , en bestaat derhalve geene zoo groote onzekerheid , 

 die allengs nog zal afnemen , naarmate door voortgezette driehoeks- 

 meting het vasteland in een keten van driehoeken wordt opgenomen. 

 Maar waar de punten door oceanen gescheiden zijn , bezitten wij nog 

 geene middelen om de betrekkelijke ligging met de gewenschte nauw- 

 keurigheid te bepalen. Astronomische bepalingen van lengte en breedte 

 zijn daartoe niet voldoende, daar zij, wel beschouwd, alleen voor een 

 bijzonder punt de richting der zwaartekracht in betrekking tot de 

 aardas en tot eenige vaste meridiaanvlakken geven , maar geen eigen- 

 lijke afstanden in den zin van lijnen die gemeten kunnen worden. 



> Wanneer de aarde zuiver bolvormig ware en geen onregelmatige 

 aantrekkingen ten gevolge van de aanwezigheid van bergen en dalen, 

 alsmede van de af vvisselende dichtheid der lagen bestonden , dan zouden 

 de bezwaren gemakkelijk overwonnen worden , maar zooals de zaak 

 werkelijk is , zal alleen eene volledige triangulatie , zich uitstrekkende 



