ASTRONOMISCHE PROBLEMEN. 105 



over geheel Europa met Azië en Afrika, en door Siberië en de Be- 

 ringstraat heen , met Amerika in verband gebracht , de bestaande on- 

 zekerheid kunnen opheffen. 



» Het is wel is waar theoretisch mogelijk en zeer goed denkbaar dat 

 er een tijd komt waarin het probleem omgekeerd wordt en de geodaeten 

 eenige der gewichtigste uitkomsten te danken hebben aan de waar- 

 nemers der maanbewegingen. Wanneer de betrekkelijke ligging van 

 twee of meer ver van elkander gelegen observatorien , b. v. die van 

 Greenwich , Madras en de Kaap de Goede Hoop , door driehoeksmeting 

 nauwkeurig bestemd zal zijn , en wanneer door verbeterde methoden 

 en waarnemingen aan deze hoofdstations de stelling en de bewegingen 

 der maan in betrekking tot dezen met eene nauwkeurigheid bepaald 

 zullen zijn , die alles wat thans bereikbaar is ver overtreft , dan zal 

 het door dergelijke waarnemingen , gedaan op eenig stations in ons weste- 

 lijk halfrond , theoretisch mogelijk zijn , de ligging van dit station te 

 bepalen en zoo met hulp der maan een brug over den Oceaan te 

 slaan en vast te stellen , in welke betrekking andere stations tot 

 deze als hoofdstations gekozenen staan. Ik kan wel is waar niet be- 

 weren , dat bij den tegenwoordigen stand der praktische astronomie 

 er kans is dat zulk eene handelwijze tot vertrouwbare uitkomsten 

 zoude voeren ; maar voor dat de Aziatische triangulatie de Amerikaansche 

 aan de Beringstraat ontmoet , zal waarschijnlijk de nauwkeurigheid 

 der maanwaarneming aanmerkelijk vermeerderd zijn. 



»De thans bestaande onzekerheid ten aanzien van de afmetingen 

 der aarde oefent echter weinig invloed uit op vorderingen der sterre- 

 kunde , dan voor zoover men zich met de maan bezighoudt , vooral 

 wanneer men beproeft waarnemingen , die gedaan zijn op stations welke 

 door den Oceaan gescheiden zijn , te gebruiken voor het bepalen van 

 de parallaxis der aarde. 



»Wat de gedaante der aarde betreft, zoo is het duidelijk dat men 

 nog langen tijd er van zal moeten afzien , om nauwkeurig te bepalen 

 aan welke sphaeroide of ellipsoïde de aarde het meest nabijkomt , daar 

 elke nieuwe opmeting van groote uitgestrektheden der vastelanden eene 

 noodzakelijke wijziging der elementen voor de berekening van de ge- 

 daante der sphaeroide zoude te weeg brengen. Beter ware het voor- 

 eerst zich te vergenoegen met eene benadering tot een zekere sphae- 

 roide , die men algemeen aanneemt en waarvan men de elementen als 

 onveranderlijk beschouwt , om dan later de afwijkingen der werkelijke 

 gedaante van dezen idealen maatstaf , voor zoo ver latere onderzoekingen 



