108 ASTRONOMISCHE PROBLEMEN. 



nauwkeurigheid beloven , dan vroeger bereikbaar was. Echter mag 

 men ook zoo geene spoedige oplossing verwachten , want ook daaraan 

 zijn nog mathematische bezwaren verbonden , voortspruitende uit de 

 wederkeerige inwerking der manen en van de ellipsoidische gedaante 

 der planeet. Misschien zullen eenmaal , uit hoofde van het vrij zijn 

 van alle storende invloeden , waarnemingen van de maan van Neptunus 

 nuttige diensten kunnen bewijzen. 



»Eene verdere overweging, hoe en op welke wijze het mogelijk 

 zoude zijn eene tijdmaat te vinden , die onafhankelijk zoude zijn van 

 de toestanden en afmetingen der aarde , eene kosmische tijdmaat dus , 

 die even goed toepasselijk is in ons planetenstelsel als voor de verst 

 verwijderde vaste sterren , ligt buiten ons plan. Maar al kunnen wij 

 haar hier ter zijde laten , eenmaal zal de tijd komen , dat de nauw- 

 keurigheid der wetenschappelijke waarneming zoo zal zijn toegenomen , 

 dat de onregelmatigheden der draaiing onzer aarde , die door de aan- 

 geduide oorzaken worden te weeg gebracht , niet langer geduld kun- 

 nen worden. Dan zal eene nieuwe tijdeenheid voor wetenschappelijke 

 doeleinden moeten gevonden worden , die zich wellicht , zooals reeds 

 door verscheidene natuurkundigen is voorgeslagen , gronden zal op de 

 trillingen of de beweging des lichts of eenige andere physische wer- 

 king, welke het heelal doordringt. 



»Een verder vraagstuk door de aard-astronomie aangeboden heeft 

 betrekking tot de bestendigheid van de ligging der as in den aard- 

 bol. Evenals veranderingen in de plaats der stoffen aan de oppervlakte 

 en in het binnenste der aarde veranderingen in den duur der as- 

 draaiing te weeg brengen , evenzoo moeten daaraan beantwoordende 

 veranderingen in de ligging der as en de door de beide polen inge- 

 nomen plaatsen ontstaan , — • veranderingen trouwens die zeker zeer 

 klein zijn. De eenige vraag is , of zij zoo klein zijn , dat zij geheel 

 aan de ontdekking moeten ontsnappen. Het is gemakkelijk in te zien , 

 dat elke zulke verplaatsing der aardas moet worden aangeduid door 

 eene verandering in breedte van onze observatorien. Wanneer b. v. 

 de pool zich van hare tegenwoordige plaats 100 voeten naar het vaste- 

 land van Europa toe beweegt , dan zullen de breedten der europeesche 

 observatorien ongeveer een seconde grooter worden , terwijl de wer- 

 kingen in Azië en Amerika onbeduidend zullen zijn. 



>Het eenige door waarnemingen geleverde bewijs van zulk een be- 

 weging der polen, waaraan men eenige waarde kan hechten, vindt 

 men in de door nyren verkregen uitkomsten bij het herleiden der 



