ASTRONOMISCHE PROBLEMEN. 109 



bepalingen van de breedte van Pulkowa, die in den loop der 25 laatste 

 jaren gedaan zijn. Daaruit schijnt te volgen dat de breedte der sterre- 

 wacht aldaar allengs afneemt , zoodat die vermindering in een eeuw 

 tij ds ongeveer eene seconde zoude bedragen en de afstand van Pulkowa 

 van de Noordpool telken jare ongeveer een voet grooter zoude worden. 



»De waarnemingen te Greenwich en te Parijs vertoonen geen zoo- 

 danig resultaat , maar dit is niet beslissend wegens het verschil in 

 lengte , om te zwijgen van hare geringere juistheid. De vraag is zeker 

 nog eene twijfelachtige , maar men houdt haar toch voor gewichtig 

 genoeg , om , tijdens de vergadering der geodaetische vereeniging te 

 Rome in het vorige jaar, er bepaaldelijk de aandacht op te vestigen 

 en waarnemingen , bestemd om haar op te lossen , aan te bevelen. 

 Een door den heer fergola daartoe voorgesteld plan bestaat in het 

 doen van eene reeks van bepalingen der plaatsen van dezelfde sterren , 

 met gelijke instrumenten en volgens gelijke methoden , aan twee of 

 meer paren van stations , die weinig in bceedte maar zeer in lengte 

 verschillen. Voor de vergelijkbaarheid der aldus verkregen waarnemingen 

 zal het noodig zijn dat zij langen tijd door dezelfde personen worden 

 voortgezet en dat de waarnemers aan de verschillende stations elkan- 

 der afwisselen , om de werking der persoonlijke fouten te neutrali- 

 seeren. De hoofdmoeielijkheid van het vraagstuk is gelegen in de 

 kleinheid der werking die te ontdekken staat ; en de eenige hoop op 

 een goeden uitslag ligt in de groote zorgvuldigheid en nauwkeurig- 

 heid waarmede elk waarnemer zich van zijne taak kwijten zal. 



» Andere problemen , betreffende den graad van vastheid onzer aarde, 

 van hare inwendige gesteldheid en temperatuur , zijn wel is waar 

 niet zonder beteekenis voor de astronomie en tot hunne oplossing 

 kunnen ook astronomische methoden medewerken , maar zij liggen te 

 veel op de grenzen onzer wetenschap om er thans opzettelijk bij stil 

 te staan. 



»Ook de maan biedt ons verscheidene problemen aan, eensdeels 

 van mathematischen aard die haar omloop betreffen , anderdeels phy- 

 sische problemen, die betrekking hebben tot hare oppervlakte, atmos- 

 pheer , warmte enz. 



» Reeds boven hebben wij gezien dat de maan theorie zich niet in 

 een geheel bevredigenden toestand bevindt. Wel is waar zijn de af- 

 wykingen van de door berekening gevonden baan niet groot genoeg 

 om voor het bloote oog waarneembaar te zijn , maar toch bedragen 

 die afwijkingen verscheidene boogseconden of ruimtemijlen , hetgeen 



