110 ASTRONOMISCHE PROBLEMEN. 



voor de astronomie veel te veel is om niet te wenschen daarvan 

 rekenschap te kunnen geven. Wij merkten reeds op dat de pogingen 

 om die afwijkingen te verklaren door de draaiing der aarde schijn- 

 baar mislukt zijn , en wij worden zoo gedreven tot het besluit dat 

 hetzij nog andere krachten dan de zwaartekracht op de bewegingen 

 der maan inwerken , of dat — hetgeen met het org op de geheele 

 geschiedenis der astronomie waarschijnlijker is — er iets aan de mathe- 

 matische theorie ontbreekt. 



> Onder de physische problemen die de maan ons aanbiedt, schij- 

 nen de vragen aangaande haar licht en warmte , die zij ons toezendt , 

 de gewichtigste , te meer omdat de door nieuwere onderzoekers ver- 

 kregen uitkomsten ten deele met die hunner voorgangers van voor 

 eenige jaren in stryd zijn. Het schijnt thans dat wij moeten aan- 

 nemen dat alles wat wij van de maan ontvangen eenvoudig terug- 

 gekaatst zonlicht en zonnewarmte is, en dat de temperatuur der 

 maanoppervlakte zich nergens tot het vriespunt van water, ja zelfs 

 niet tot dat van het kwikzilver verheft. Toch zijn verscheidene astro- 

 nomen van naam niet geneigd andere vroeger gekoesterde voorstel- 

 lingen prijs te geven , en men mag als zeker beschouwen dat het 

 onderwerp in den loop der volgende jaren nogmaals zorgvuldig en 

 in menigvuldige richtingen zal onderzocht worden. 



»Nauw verbonden met deze problemen is dat van de maan-atmospheer , 

 indien een zoodanige bestaat. 



» Vervolgens noemen wij hier de hoogst belangrijke vragen aan- 

 gaande de veranderingen die aan de maanoppervlakte plaats grijpen. 

 Bedenk ik hoe groot het verschil is tusschen onze hedendaagsche kijkers 

 en die welke voor 50 en 100 jaren in gebruik waren, zoo ben ik 

 er ver van verwijderd zeker te wezen , dat verschillen in de daar- 

 stellingen van vroegere en van latere waarnemers altijd tot eene plaats 

 gehad hebbende verandering moeten doen besluiten. Maar zij maken 

 het toch waarschijnlijk dat zulke veranderingen werkelijk zijn voor- 

 gekomen en nog voorkomen , en zij rechtvaardigen een aanhoudend , 

 zorgvuldig tot in kleine bijzonderheden afdalend en grondig onderzoek 

 der maanoppervlakte met krachtige instrumenten, en vooral de ver- 

 vaardiging van vergroote photographien , die als blijvende en dus in vol- 

 gende tijden onwederlegbare getuigen ter vergelijking kunnen worden 

 opgeroepen. 



»Ik wil niet van de maan afstappen zonder een woord te zeggen 

 over de merkwaardige bespiegelingen van professor george darwin 



