116 ASTRONOMISCHE PROBLEMEN. 



»De problemen, welke alleen de zon aanbiedt, zijn zoo talrijk dat 

 wij de aandacht niet bij allen kunnen bepalen. Wel is waar zijn hare 

 massa , afmetingen en bewegingen in het algemeen tamelijk goed be- 

 paald en begrepen ; maar wanneer wij overgaan tot vragen die be- 

 trekking hebben tot hare samenstelling , de oorzaken en den aard 

 der zich aan hare oppervlakte vertoonende verschijnsels , de periodici- 

 teit der vlekken , hare temperatuur en den duur daarvan , de uit- 

 breiding harer atmospheer en de natuur harer corona , dan stuiten 

 wij op de grootste verschillen van meening. 



»De oplossing van de problemen der zon wordt aanmerkelijk ver- 

 zwaard door het geweldig groot verschil tusschen de omstandigheden 

 waaronder zij verkeert en die welke in onze laboratoriën bereikbaar 

 zijn. Wij vinden wel is waar dikwijls treffende analogiën , om daarop 

 eenige bespiegelingen te gronden , maar toch blijft de ongelijkheid 

 zoo groot , dat quantitatieve berekeningen weinig toepasselijk schijnen 

 en bepaalde besluiten onzeker blijven. Wij kunnen wel met eene aan 

 zekerheid grenzende waarschijnlijkheid tot de tegenwoordigheid van 

 ijzer , waterstof en andere elementen in de zon besluiten , omdat wij 

 de verschijnsels die tot dat besluit leiden op aarde kunnen nabootsen ; 

 maar wij kunnen zekere empirische formules , b. v. die van dulong 

 en PETIT , welke uit aardsche proefnemingen zijn afgeleid , niet toe- 

 passen ter berekening van de zon-temperatuur. Zulke pogingen zijn 

 ongeoorloofd omdat men zich daarbij al te ver buiten het gebied der 

 werkelijke ervaring begeeft. 



» Overigens schijnt mij de thans vrij algemeen aangenomen theorie 

 van de constitutie der zon , die haar opvat als een grooten bol , samen- 

 gesteld uit geweldig verhitte dampen en gassen , met een buitenste 

 hulsel van schitterende wolken , die gevormd worden door de ver- 

 dichting van minder vluchtige zelfstandigheden tot droppels en kris- 

 tallen , evenals regen en sneeuw , tamelijk wel bevredigend toe. Toch 

 mag men niet uit het oog verliezen , dat de juistheid dezer voorstel- 

 ling nog betwijfeld wordt door mannen als kirchhoff en zöllner , 

 die beweren dat de zichtbare photospheer geen bloote wolkenlaag is , 

 maar hetzij een vaste korst of een gloeiend vloeibare oceaan van ge- 

 smolten metaal. Misschien zijn er zelfs nog enkelen die aanhangers 

 zijn van de theorie van den ouderen heuschel , die meende dat de 

 binnenste kern der zon een vaste en zelfs bewoonbare bol is , welker 

 atmospheer van buiten bedekt is door een vlammenlaag, welke onder- 

 houden wordt door de werking van in de ruimte verdeelde stof, 



