ASTIIONÜMISCHE PKOB LEMEN. 123 



omtrent de natuur en den aard van den hypothetischen » ether" 

 juist zijn, dan kan er geen sprake zijn van eene mogelijkheid om 

 daaraan te twijfelen ; doch , zooals reeds sir john herschel en anderen 

 hebben doen opmerken , men zal het vergeeflijk vinden , wanneer men 

 daaromtrent eenige terughouding aanneemt. In elk geval treedt feite- 

 lijk telkens de vraag voor den geest , of de constitutie der dingen niet 

 zoodanig zijn kan, dat de straling en de voortplanting van he 1 arbeids- 

 vermogen alleen plaats heeft tussehen weegbare stoften en ook zonder 

 dat iets van het arbeidsvermogen langs de voortplantingslijn verloren 

 gaat. Wanneer dit het geval ware , dan zoude de zon haar arbeids- 

 vermogen onmiddellijk toezenden aan de planeten , kometen , meteorieten 

 en aan hare zustersterren , en er zoude geene verkwisting in de ledige 

 ruimte plaats hebben , zoodat het verlies van arbeidsvermogen zeer 

 verminderd zoude zijn en de tijd voor het leven van ons planeten- 

 stelsel gevolgelijk zeer verlengd. Voor zoo ver ik weet, was nog nooit 

 iemand in staat , een soort van medium of mechanismus aan te dui- 

 den , waardoor trillingen , zooals het stralende arbeidsvermogen als 

 licht en warmte vormt , van de zon naar de [Janeten onder zulk eene 

 beperking zouden kunnen worden voortgeplant. Toch mag men niet 

 vergeten dat de hoogte der hedendaagsche wetenschap niet toelaat 

 met beslistheid te spreken over den werkelijken toestand en de uit- 

 breiding der zoogenaamde ledige ruimte. De etherhypothese is goed 

 om daarop steunende voort te arbeiden, maar meer is zij niet." 



Tot zoover young's redevoering. In het verdere deel daarvan be- 

 spreekt hij nog eenige der problemen , die de kometen , de vaste sterren 

 en sterrenstelsels aanbieden , doch daar zullen wij hem niet volgen. 

 Ons hoofddoel was aan de hand van den kundigen astronoom onze 

 lezers even een blik te doen werpen in de menigte van problemen 

 die op dit gebied voor den denkenden geest verrijzen , problemen zoo 

 moeilijk , zoo talrijk dat men niet hopen mag dat de mensch der toe- 

 komst deze , — in weerwil van alle vorderingen , die hij ongetwijfeld 

 door de uitvinding van verbeterde werktuigen tot waarneming en 

 het uitdenken van nieuwe methoden , waardoor het waargenomene meer 

 onder de macht der wiskunde wordt gebracht , maken zal , — ooit 

 geheel zal oplossen , en daarbij zoo grootsch , dat ieder die hunne 



