162 DE ZOUTMIJNEN TE STASSFUllT, 



volgens het kieseriet-gebied, dan bet carnalliet enz. uit. Maar hoe 

 waren zij in dien stand geraakt? Ik hoop, dat het mij gelukken zal 

 mijnen lezers eene duidelijke voorstelling te geven van de wijze , 

 waarop de aardkundigen er eene nadere verklaring van trachten te 

 geven. Zij redeneeren daarbij op de volgende wijze. 



Waar men ergens in de aardkorst eene laag van in water oplosbare 

 stoffen aantreft , mag men onderstellen , dat zij ontstaan is ten gevolge 

 van de verdamping van het water , waarin de zouten vroeger opgelost 

 waren. Hetgeen zich het eerst afzet , bevindt zich onderaan , en wat 

 hooger , dichter bij het oppervlak der aarde wordt aangetroffen , is 

 dus in lateren tijd gevormd. Bij Stassfurt is dus het steenzout (in de 

 figuur door 1 aangewezen) ouder dan de zoutlagen , die zich bij eene 

 horizontale uitspreiding daar boven zouden bevinden. Nu zijn er gronden 

 voor om aan te nemen , dat de afzetting van het steenzout uit het 

 verdampende zeewater niet voortdurend gelijkmatig plaats had ; de 

 gestippelde lijnen in het steenzout in de figuur getrokken stellen 

 dunne lagen anhydriet (een met gips zeer verwante soort van calcium- 

 sulphaat) voor , die onderling evenwijdig door het steenzout loopen en 

 wel eens vergeleken werden met de jaarringen, waaruit men op de 

 dwarsche doorsnede van eenen boomstam den ouderdom des booms kan 

 opmaken. 



» Jaarringen en zulke lagen van anhydriet in het steenzout : bestaat 

 er tusschen zulke ongelijksoortige zaken dan eenig verband?" vraagt 

 wellicht iemand. Ja , in zooverre als de lagen van dat in warmer 

 water beter dan in koud water oplosbare zout wijzen op eene van tijd 

 tot tijd terugkeerende afkoeling van het zeewater , waardoor de 

 kristallisatie van het steenzout een tijdlang ophield en daarentegen 

 het anhydriet zich uit de oplossing afscheidde. Op het koudere jaar- 

 getijde volgde weldra een ander , waarin het water weder verwarmd 

 werd en op nieuw de verdamping aanving. Het feit , dat de afwisseling 

 van zeer dunne lagen anhydriet met dikke lagen steenzout een zeer 

 groot aantal malen terugkwam , zou op zulk eenen rijkdom van zout in 

 het zeewater wijzen als heden ten dage nergens aangetroffen wordt , 

 en de gegeven verklaring zou op dit zwakke punt schipbreuk moeten 

 lijden , ware het niet , dat men andere feiten , andere toestanden uit 

 het heden te hulp roepen kan. Men kent namelijk verscheidene binnen- 

 zeeën (de doode zee b. v.) , die voortdurend met zoutbevattende wateren 

 worden gevoed en waaruit het water langs geen anderen weg dan 

 dien der verdamping in de lucht ontwijken kan. Het water wordt 



