COMPAGNIESCHAP TÜSSCHEN OEGANISMEN 



VAN 



VERSCHILLENDE SOORT 



(SYMBIOSE), 



DOOR 



Dr. J. RITZEMA BOS. 



De onderscheiden organismen werken op de meest verschillende wijzen 

 op elkaar in. De eene soort is somwijlen de oorzaak van den dood 

 der andere ; zoo heeft de grootere bruine rat (Mus decumanus) , die 

 eerst in 't midden van de 18<ie eeuw zich in Europa kwam vestigen, 

 langzamerhand in de meeste streken van dat werelddeel de zwakkere 

 zwarte rat {Mus rattus) verdreven , die daar reeds in den tijd der paalwo- 

 ningen den menschen 't leven lastig maakte. ^ Soms weer is de aanwezig- 



^ In Midden-Europa werden vroeger de zwarte ratten somwijlen zóó lastig, dat boete- 

 en bededagen werden uitgeschreven, om van baar te worden verlost. Ja in 't begin van 

 de 15^ eeuw werden de ratten door den bisschop van Autun plechtstatig in den ban 

 gedaan. En thans zijn in 't grootste gedeelte van Europa de zwarte ratten geheel uit- 

 gestorven en vervangen door de bruine. Het oorspronkelijke vaderland van deze laatst- 

 genoemde ratten is niet met volkomen zekerheid bekend; maar men weet, dat ze uit 

 Azië tot ons zijn gekomen, en langzamerhand van uit Rusland zich over geheel Europa 

 verbreid hebben. In den herfst van 1727 kwamen groote scharen bruine ratten aan den 

 Oostdijken oever van de Wolga, welke rivier zij overzwommen; zóó vestigden zij zich 

 't allereerst in Astrakan , waar zij een' tijd lang den mensehen het leven zeer lastig 

 maakten. Eeuigen tijd later, kort vóór dat pallas deze streek bereisde (1770) trokken 

 scharen bruine ratten den Oeral over, niet ver van den mond van de«en stroom. Lang- 



