VERSCHILLENDE SOORT. 183 



den , dat niet alle diersoorten , die zich in 't lichaam van andere 

 dieren of planten ophouden en zich door 't opnemen van de daar 

 aanwezige voedende stoffen in leven houden , even nadeelig zijn voor 

 het dier , dat zij bewonen. ^ 



De oplichter geldt zoolang voor een eerlijk man , tot men hem op 

 heeterdaad op schurkenstreken betrapt. Maar de dieren , welke in of 

 in de onmiddellijke omgeving van de eene of andere diersoort hun- 

 nen zetel opslaan , veroordeelt men veel eerder ; men is gewoon , al 

 zulke dieren » parasieten" te noemen, en ze te beschouwen als schade- 

 lijk voor het dier , dat ze bewonen , als wezens , die zich voeden met 

 diens lichaamssappen of althans met voedende stoffen , die het voor 

 zich zelf had bestemd, 't Zal ons blijken , dat in zoodanige gevallen 

 zeer dikwijls te vroeg en ondoordacht een oordeel wordt uitgesproken , 

 daar nader onderzoek soms leert , dat het samenleven van den kant 

 van 't kleinste dier niet met egoïstische bedoeling geschiedt, maar 

 dat juist het grootere dier daarvan voordeel trekt , of wel dat beide 

 partijen van elkanders gezelschap profiteeren. 



In vele gevallen ook ligt de reden voor het samenleven van twee 

 organismen nog geheel in 't duister. Er is een visch , dien men het 

 loodsmannetje {Naucrates ductor) noemt ; hij leeft altijd in gezelschap 

 met een' haai ; op lange zeereizen is dikwijls het vangen van dezen 

 visch eene van de meest geliefde uitspanningen der matrozen. Alge- 

 meen nam men vroeger aan , dat het loodsmannetje zich zou voeden 



1 Er is een tijd geweest, dat mannen van naam op 't gebied van de dierkundige en 

 medische wetenscliappen kort en goed verklaarden, dat de wormen, welke den. darm 

 des menschen bewonen, heilzaam voor dezen zijn. Göze (1782) beweerde, dat de inge- 

 wandswormeu de vertering der spijzen bevorderen , doordat zij slijm opeten en doordat 

 zij den darmwand prikkelen, die daardoor tot vaak herhaalde samentrekking gedrongen 

 wordt. JöRDENS (1802) noemde ze »de goede engelen" , de altijd bereide helpers in den 

 nood van de kinderen ; en volgens gaultier moeten de wormen op de ontwikkeling 

 van de buikingewanden en zelfs van de longen , eene buitengewoon gunstige werking 

 hebben. 



Zoo begon in 't laatst van de 18 en in 't begin van de 19.: eeu / eene tot een 

 ander uiterste overhellende reactie tegen de eigenaardige meening, welke en tot dusver 

 aangaande de werking der wormen had. In de 17- en 't begin van de 13 ' eeuw werden 

 ongeveer alle menschelijke kwalen aan »wormen'' toegeschreven. Schexirbui r , watervrees, 

 pokken en zelfs de pest werden — zoo meende men — door »wormeu" veroorzaakt. 

 Men zag zelfs »wormen" in allerlei dingen, die in 't geheel geene organismen waren. 

 Zoo bleken later de zoogenoemde >hartwormpn" , die men wel eens in 't hart van men- 

 schen of dieren had aangetroffen , niets anders te zijn dan draden van vezelstof, die uit 

 het bloed waven afgezet. 



