190 COMPAGNIESCHAP TUSSCHEN ORGANISMEN VAN 



der Pinna ongeveer de rol van portier zou spelen , noemde men het 

 Pinnotheres , d. i. wachter der Pinna. Eene iets kleinere soort , ge- 

 woonlijk niet grooter dan eene erwt , rond van vorm en geelrood 

 van kleur (zie fig. 5) , leeft binnen de schelpen van de gewone eet- 

 bare mossel; soms vindt men ze in één van deze weekdieren ten ge- 

 tale van twee of drie bij elkaar. Men heeft wel eens gefabeld , dat Pin- 

 notheres de oorzaak zou zijn van de vergiftigheid der mosselen, die nu 

 en dan voorkomt ; maar het is voldoende bewezen , dat dit niet het geval 

 is. Het samenleven van Pmwamossel en Pinnotheres is reeds in de grgze 

 oudheid bekend geweest ; en natuurlijk dacht men er over na , met welk 

 doel toch het krabbetje zich daar binnen de schelp van het weekdier 

 zou bevinden. Algemeen had men aangaande de verhouding tusschen 

 de beide dieren het denkbeeld , dat plinius ongeveer in de volgende 

 woorden uitspreekt : » De Chama (een tweekleppig schelpdier , dat ook 

 eene soort van Pinnotheres herbergt) is een log dier zonder oogen ; 

 zij opent hare schelpen, zoodat kleine, argelooze vischjes komen bin- 



Fig. 5. Finnotheres insum (de erwtekrab) ; uat. gr. 



nenzwemmen ; deze beginnen nu weldra in de nieuwe woning rond 

 te trekken. Maar zoodra de Pinnotheres ziet, dat vreemdelingen de 

 woning hebben betrokken, knijpt hij zijn' huisheer met de scharen; 

 deze sluit nu zijne schelpen en doodt zijne niets kwaads vermoe- 

 dende bezoekers één voor één , om dan op zijn gemak daarvan te 

 kunnen smullen." Deze opvatting ongeveer sch^'nen ook de oude 

 Egyptenaren te hebben gehad van de verhouding tusschen Pinna en 

 Pinnotheres. Onder de hiëroglyphen toch komt voor eene afbeelding 

 van het bovengenoemde mosselachtige dier met een krabbetje er in ; 

 en de beteekenis van deze voorstelling is deze : een pater familias , 

 die alleen door de ondersteuning van zijne kinderen de noodige levens- 

 behoeften verkrijgt. Eumphius , de bekende schijver van de in 1741 

 verschenen »Amboinsche Rariteitkamer", meldt dat een Pinnotheres 

 zich in alle volwassen Pinna' s en in Chama squamata bevindt , en dat 

 deze zijne woning niet verlaat vóór den dood des huisheers. Hij be- 

 schouwt de mosselen als uiterst nieuwsgierige wezens , die - — zei ven 



