200 COMPAGNIESCHAP TUSSCHEN ORGANISMEN VAN 



een stelselmatig samenleven van insekt en plant spreken , en in welke 

 gevallen niet ? Men ziet alweer : tusschen plantenparasieten en planten- 

 etende dieren kan geene scherpe grens worden getrokken. Ook wat 

 betreft den tijd , dien de kleinere dieren op of in eene plant door- 

 brengen, valt veel verschil op te merken. Een meikever vreet nu aan 

 dezen , dan aan genen boom ; eene processierups houdt zich met alle 

 zusjes , die met haar in 't zelfde nest behooren , in één' enkelen eiken- 

 boom op ; en eerst als deze geheel mocht zijn kaalgevreten , begeven 

 zij zich naar een' anderen boom. Het larixmotrupsje verlaat den boom 

 nooit , waarop het geboren en getogen is. Al de hier opgenoemde 

 dierlijke plantenparasieten — als men ze ten minste zoo wil noemen — 

 leven buiten op de plantendeelen. Andere leven inwendig , zooals de 

 wilgenhoutrups , die haren eersten en tweeden ontwikkelingstoestand 

 in 't inwendige van één' boomstam doorbrengt , en zoo als de larven 

 van sommige aardvloosoorten , die in 't bladmoes der bladeren en 

 in stengels van planten leven. Ettelijke kleinere diersoorten veroor- 

 zaken door hare aanwezigheid op of in eene plant , opzwellingen van 

 de aangetaste plantendeelen of eene abnormaliteit van het geheele gewas. 



Thans wil ik in 't algemeen over den invloed van de parasieten op 

 het door hen bewoonde organisme (hunnen y> hospes''' , zooals men zegt) 

 spreken. Eerst behandel ik alleen de inwerking der dierlijke parasieten 

 op dieren. Op drie verschillende wijzen kunnen deze hunnen hospes 

 beschadigen. Ten eerste onttrekken zij hem voedsel ; want de stoffen , 

 die zij noodig hebben , om te groeien en zich voort te planten , wor- 

 den óf uit het lichaam zelf van den hospes genomen , óf uit. de voe- 

 dende stoffen , die deze laatste opnam en tot eigen onderhoud dacht 

 aan te wenden. Ten tweede werken de parasieten als vreemde licha- 

 men , die ruimte innemen en daardoor schadelijk worden ; zij oefenen 

 eene doorgaans niet gewenschte drukking op hunne omgeving uit en 

 belemmeren daardoor de geregelde werkzaamheid van sommige orga- 

 nen ; of zij verstoppen de kanalen , waarin zij leven. Eindelijk wer- 

 ken zij door hunne bewegingen , die pijn kunnen veroorzaken en 

 ontsteking. Laten wij ieder van de genoemde werkingen iets nader 

 nagaan. 



De beschadiging, die de parasieten door voedselonttrekking ver- 

 oorzaken , werkt weliswaar voortdurend , maar is toch doorgaans niet 

 van zeer veel gewicht voor den hospes , althans wanneer deze niet 

 tot de zeer kleine diersoorten behoort. Om dit te doen begrgpen , 



