204 COMPAGNIESCHAP TUSSCHEN ORGANISMEN VAN 



inwerken l'^. doordat zij hem voedsel onttrekken, 2^. doordat zij ruimte 

 innemen en dus buizen kunnen verstoppen of organen in hunne wer- 

 king belemmeren , en 3°. door hunne beweging. Over 't laatstgenoemde 

 punt dien ik hier nog nader te sprekep. 



De beweging zelfs van zeer kleine parasieten in de holte van den 

 darm kan , zoowel als hunne beweging door de weefsels heen , oorzaak 

 zijn van belangrijke ziekteverschijnselen. Dieren , welken men in hun 

 voedsel eieren bevattende lintwormleden geeft, worden altijd enkele 

 dagen daarna ziek ; daarvan zijn oorzaak de kleine , bolronde lintworm- 

 larfjes , die dan door middel van hunne haakjes zich door den darm- 

 wand heen boren , vervolgens door den bloedstroom van 't eene weefsel 

 naar 't andere worden voortbewogen en ten slotte zich in die weefsels 

 zelve nestelen. Wordt door iemand trichineus varkensvleesch gegeten , 

 dan vertoonen zich reeds enkele dagen daarna verschillende ziekte- 

 verschijnselen : onrust , koorts , neiging tot braken , opgezetheid van 

 sommige lichaamsdeelen , enz. Deze verschijnselen doen zich voor lang 

 vóór de vestiging van de jonge trichinen in de spiervezels ; zij moeten 

 dus worden teweeggebracht door de trichinen , die met het varkens- 

 vleesch in den darm zijn geraakt en door de aldaar geboren jonge 

 trichinen , die alras zich door den darmwand heen beginnen voort 

 te werken. 



Het spreekt van zelf, dat de beweging der jonge parasieten door 

 de weefsels van den hospes dezen pijn moet veroorzaken. Immers zij ont- 

 moeten op hunne tochten nu en dan zenuwtakken , welke zij verwonden. 



Maar wanneer de organen bereikt zijn , waar de parasieten zich 

 voor goed zullen vestigen, dan blijven deze nog niet dadelijk stil 

 liggen op de plaats , waar zij aangekomen zijn. Het duurt een' tijd 

 lang , vóór ze de positie hebben ingenomen , die met hunne wenschen 

 overeenkomt ; en de bewegingen , die ze daartoe maken , zijn den 

 hospes alles behalve aangenaam. Wanneer men den schedel opent van 

 een schaap , dat in de eerste periode der draaiziekte verkeert , dan 

 bemerkt men aan de oppervlakte der hersenen verschillende gangen , 

 hoogstens één cM. lang ; deze zijn daar uitgegraven door de lint- 

 wormlarven , welke in de hersenholte van 't schaap in blaaswormen 

 zullen overgaan. Op eene bepaalde plek eindelijk maken deze lint- 

 wormlarven halt, en daar ontwikkelen zij zich verder. 



Vele parasieten bewegen zich slechts in jeugdigen toestand, om 

 zóó de plaats te kunnen innemen , die hun op rijperen leeftijd toe- 

 komt. DezG veranderen dan ook later slechts toevallig van plaats. Zoo 



