VERSCHILLENDE SOORT. 205 



komt het bijv. eene enkele maal voor , dat een spoelworm den darm- 

 wand doorboort en aldus in de buikholte geraakt, waar hy tot eene 

 buikvliesontsteking aanleiding kan geven. 



Tot hiertoe sprak ik van parasieten , die slechts in jeugdigen toe- 

 stand verhuizen , maar in den volwassen staat dat niet anders dan 

 toevallig doen. Maar er zijn er ook , die gedurig van plaats veranderen. 

 Zoo is het niet slechts met verschillende parasieten , die uitwendig 

 op den hospes leven , maar ook o. a. met onderscheiden Filarid's , 

 die zich door 't bindweefsel voortbewegen ; en aangezien dit laatste 

 de zetel is van zenuwen en bloedvaatjes , zoo laat het zich gemakke- 

 lijk inzien , dat aldus deze Füarias tot allerlei ziekten aanleiding kun- 

 nen geven. 



Plantaardige parasieten werken zoo wel op dieren als op planten 

 voornamelijk door voedselonttrekking , en verder ook doordat zij eene 

 zekere ruimte innemen en daardoor sommige organen beletten , hunne 

 werking op de gewone wijze te vervullen. De schimmelplant {Empusa 

 Muscae cohn) veroorzaakt , vooral in den nazomer en den herfst , den 

 dood van tallooze kamervliegen. Met uitgestoken snuit en wijd uit- 

 gespreiden pooten zitten de aangetaste vliegen aan den wand of den 

 zolder vastgehecht; door de sterke ontwikkeling der schimmeldraden 

 is het achterlijf overmatig opgezwollen. Eerst na den dood der vlieg 

 komen de sporendragers door den lichaamswand naar buiten. Eene 

 andere schimmelplant {Empusa radicans bbefeld) woekert in de rupsen 

 van het koolwitje ; de aangetaste exemplaren bewegen zich moeilijk , 

 doordat de sporen , welke voor de voortbeweging dienstig zijn , haar 

 vermogen tot samentrekking langzamerhand verliezen , tengevolge van 

 de uitbreiding, die het schimmelweefsel in 't vetlichaam en tusschen 

 de spieren ondergaat. 



De in dieren en gewassen woekerende plantaardige parasieten be- 

 hooren voor verreweg het grootste aantal tot de klasse der schimmels 

 {fungi). Bijkans alle andere planten bevatten bladgroen of chloro- 

 phyl , eene stof , die in de cellen der groene plantendeelen in ver- 

 schillenden vorm aanwezig is , maar altijd het vermogen heeft , onder 

 inwerking van 't licht , uit koolzuurgas en water , zetmeel , suiker 

 of eene andere daarmee verwante organische stof te vormen. Kunnen 

 nu de planten tevens nog een of ander stikstof houdend zout opnemen , 

 dan vormen zij uit dit laatste en het zetmeel of de suiker de eiwit- 

 stoffen , waaruit hare cellen zijn opgebouwd. Zoo kan dus eene blad- 



