206 COMPAGNIESCHAP TUSSCHEN ORGANISMEN VAN 



groen bevattende plant leven en tot volledige ontwikkeling komen , 

 wanneer slechts hare bladeren met de dampkringslucht in aanraking 

 zijn , terwijl hare wortelen hangen in water , waarin o. a. stikstof hou- 

 dende zouten zijn opgelost. 



Planten , die bladgroen bevatten , kunnen de organische stoffen , 

 waaruit zij bestaan , zelve maken uit anorganische verbindingen. Dat 

 kunnen de dieren niet; daarom voeden zij zich met organische ver- 

 bindingen , die de planten hebben gevormd. Want 't zij een dier recht- 

 streeks plantaardig voedsel gebruikt , 't zij het van andere dieren leeft , 

 altijd kan men toch de organische stoifen uit het dierlijke voedsel 

 van die uit bladgroen bevattende planten afleiden. 



Schimmels (en enkele andere bladgroenlooze planten) kunnen , even- 

 min als de dieren , organische stoffen uit anorganische vormen. 

 Daarom leven ze óf op eene plaats , waar zij organische stoffen uit 

 doode lichamen kunnen opnemen , óf in 't lichaam van levende planten 

 of dieren , die ze van hunne organische stoffen berooven. 't Eerste 

 is 't geval bij de zoogenoemde sapropliyten , zooals paddestoelen , die 

 op een' aan bladaarde rijken bodem groeien , en schimmels , die zich 

 op brood of op eenen ouden schoen ontwikkelen, 't Laatste doen 

 de parasitische planten. Wanneer nu deze zich in een of ander orga- 

 nisme vestigen , dan werken ze verterend in op die deelen van dat 

 organisme, waarmee zij in aanraking komen. Zoo ziet men vaak een' 

 schimmeldraad dwars door eene cel van den hospes heengroeien , 't 

 geen niet kan gebeuren , of er moet van den schimmeldraad eene 

 oplossende werking uitgaan. Soms worden de weefsels van een of 

 ander organisme , waarin zich eene schimmelplant heeft gevestigd , 

 geheel en al gedesorganiseerd. Zoo ontstaan op de bladeren en de 

 knollen van de aardappelplant bruine , langzamerhand grooter wor- 

 dende plekken, wanneer zich de schimmelplant Peronospora infestans 

 daarin gevestigd heeft. Het resultaat van de werking dezer schimmel- 

 plant is de beruchte aardappelziekte , die sedert 1844, 't eene jaar 

 meer , 't andere jaar minder , Europa teistert. Eene andere schimmel- 

 plant {Tarichium megaspermiMi Cohn) leeft in aardrupsen en doet ze 

 geheel in eene zwarte massa overgaan , die na den dood van de rups 

 steenhard en brokkelig wordt. Dat bacteriën , de kleinste der bekende 

 organismen , groote veranderingen in de weefsels van mensch en dier 

 kunnen te weeg brengen , en op deze wijze de oorzaak worden van 

 hoogst gevaarlijke besmettelijke ziekten , mag worden geacht , van 

 algemeene bekendheid te zijn. Zoo tasten de miltvuur-bacteriën de 



