VERSCHILLEN UE SOORT. 211 



dat eene goudwesp doorgaans niet gaarne in de nabijheid gezien wordt 

 van het nest , dat zij soms met haar bezoek vereert ; dat althans de 

 rechtmatige bewoonsters tegen hare visites protest aanteekenen en 

 soms op hardhandige wijze de brutale indringster tot haren plicht 

 brengen. De goudwespen nu zijn niet sterk ; maar zij bezitten een 

 uitstekend middel om zich aan den aanval harer vijanden te onttrekken. 

 Aan de rugzijde zijn zij , zoowel op kop en borststuk als op 't achter- 

 lijf, met eene zeer harde huid bekleed; maar aan de buikzijde hebben 

 zij eenen betrekkelijk teeren wand , zoodat de bij of de graafwesp , 

 in wier nest of hol zij haar ei gaan leggen , ze daar gemakkelijk met 

 haren angel doodelijk kan treffen. In nood verkeerende , buigt nu de 

 goudwesp haar achterlijf naar voren om , zoodat de buikzijde van 

 dit lichaamsdeel die van het borststuk bedekt , en het insekt ner- 

 gens meer kwetsbaar is. Lepelletier de saint-fargeau , een van 

 de beste kenners der wespachtige insekten , vertelt het volgende van 



eene goudwespsoort [Hedychrum regium) , 

 die hare eieren in 't nest van de muur- 

 bij {Ósmia musaria) legde. »Ik heb" — 

 schrijft hij — »zoo'n goadwesp be- 

 merkt , die den kop in eene bijkans 

 afgewerkte cel eener muurbij had ge- 

 stoken. Na volbracht onderzoek had zij 

 Chrysis irjnüa (goudwesp). ^^^^ J^^^t omgekeerd ; zij schoof nu haar 



achterlijf in de cel , toen de bij , met 

 stuifmeel en honig beladen , terugkeerde , een toornig gebrom liet 

 hooren en zich dadelijk op de vijandin wierp. De goudwesp rolde zich 

 volgens gewoonte samen , zoodra de bij haar met hare kaken aangreep ; 

 zy vormde een' volledigen bol , waarvan aan weerszijden de vleugels 

 uitstaken. Te vergeefs beproefde de muurbij haar met de kaken of 

 den angel te verwonden ; de wapenen gleden af op het harde pantser. 

 Nu beet de bij haar de vier vleugels vlak bij 't lichaam af, liet haar 

 op den grond vallen , onderzocht het nest met eene soort van onrust , 

 bracht hare lading binnen en vloog weer weg. De op den grond 

 liggende goudwesp ontrolde zich na korten tijd ; al klauterende 

 bereikte zij het nest , en legde nu rustig haar ei daarin. 



Wij komen aan de slavenJiouderij (vergel. bl. 181). Deze is ons slechts 

 bij enkele soorten van mieren bekend geworden. Men weet , dat de 

 dieren dezer familie steeds staten vormen , en dat men bij hen steeds 



