220 COMPAGNIESCHAP TUSSCHEN ORGANISMEN VAN 



scHWENDENEu de hypothese opgesteld , dat de korstmossen geene zelf- 

 standige planten zijn , maar dat elke soort uit deze vroegere planten- 

 klasse bestaat uit eene vereeniging van kleurloos schimmelweefsel en 

 groene algencellen. Door talrijke onderzoekingen heeft schwendener 

 de gegrondheid zijner hypothese bewezen. Het myceliumweefsel der 

 korstmossen vormt voortplantingsorganen in den vorm van schoteltjes 

 (»apotheciën") , waarin zich kiemcellen of sporen vormen, juist op de- 

 zelfde wijze als dat geschiedt bij de zoogenoemde ascomyceten onder de 

 zwammen. Zaait men nu zoodanige sporen op vochtig glas uit , dan 

 ontkiemen deze wel , maar spoedig sterven zij ; zoodat men nooit uit 

 korstmossporen alleen een nieuw korstmos kan voortbrengen. Maar 

 wèl is het enkele jaren geleden aan rees gelukt, door het uitzaaien 

 van sporen van het korstmos Collema glaucescens , op de alge Nostoc 

 lichenoïdes , een nieuw korstmos van de soort Collema glaucescens voort 

 te brengen ; terwijl reeds veel vroeger boranetzky uit de gonidiën- 

 cellen van 't korstmos Collema koloniën van de alge Nostoc opkweekte. 

 Men kan dus thans met gerustheid staande houden , dat de bewering 

 van SCHWENDENER geene hypothese meer is , maar een bewezen feit. 

 Korstmossen zijn samengestelde wezen : zij zijn een uitstekend voor- 

 beeld van symbiose tusschen twee plantensoorten , en wel in haar 

 beider belang. 



Mij rest nog , te bewijzen , dat de samenvoeging van alge en schimmel- 

 plant tot één samengesteld organisme (korstmos) is in 't belang van 

 beide partijen. Herhaaldelijk wees ik er op , dat de schimmels en de 

 dieren , wat hunne stofwisseling betreft , lijnrecht tegenover de blad- 

 groenhoudende planten staan : terwijl de laatsten zelven de organische 

 stoffen vormen , waaruit zij bestaan , moeten de eerstgenoemden hare 

 organische stoffen reeds als zoodanig opnemen. De schimmel , die deel 

 uitmaakt van de firma, welke ■» korstmos''' heet, zou op zich zelve 

 slechts op of in levende organismen of doode stoffen van organischen 

 oorsprong kunnen tieren ; door haar bondgenootschap met groene algen- 

 cellen wordt zij in staat gesteld , ook op anorganische lichamen te 

 groeien ; want de groene algen vormen uit koolzuur , water en zouten 

 meer organische stoffen dan zij zelve noodig hebben , en staan van 

 haren overvloed aan de schimmels wat af. Maar deze laatsten mag men 

 volstrekt niet beschouwen als nuttelooze klaploopers ; zij verschaffen 

 den algen , als bijprodukt van hare stofwisseling , eene groote hoeveel- 

 heid koolzuur , eene der verbindingen , waaruit deze hare anorganische 

 stoffen opbouwen. Dit koolzuur echter , hoewel op deze wijze voor 



