258 DE GROTTEN VAN HAN IN BELGIË. 



ruimten. Hoe meer de onderlinge samenhang van het gebergte is ver- 

 broken , des te toegankelijker wordt het ook voor het regenwater , 

 dat gemakkelijk in het binnenste van het gesteente doordringt. 



Het vocht , dat langs de wanden en druipsteenen der grotten sijpelt , 

 de tallooze droppels , die men overal ziet of hoort vallen , het kristal- 

 heldere water in sommige holten van den bodem , het verdwijnen der 

 talrijke waterloopen in dusgenoemde trechters, de vele beken, die 

 aan den voet der bergen te voorschijn komen — al deze verschijnselen 

 worden gemakkelijk verklaard door het voorkomen van spleten en 

 holten in het binnenste van het gesteente. Deze ruimten werden ver- 

 groot door het water. Onderaardsche waterstroomen zijn aanhoudend 

 werkzaam om het vergruisde gesteente weg te voeren en zijn dus de 

 oorzaak van de tegenwoordige gedaante der grotten , evenals de water- 

 druppels hare versiering met nieuwe druipsteenvormingen veroorzaken. 



De werkingen van het in beweging verkeerende water zijn van 

 tweeërlei aard; namelijk mechanische en chemische. Bij de 

 beschouwing der eerste komt ons terstond het oude spreekwoord voor 

 den geest , dat wij reeds vroeger , in eenigszins gewijzigden vorm 

 bezigden: ^Non seinel, sed saepius cadendo , gutta cavit lapidem^ ^. 

 Iedereen weet, dat zelfs het hardste gesteente op den duur aan de 

 werking van het water , dat droppelsgewijs valt , niet kan weerstand 

 bieden. Nog veel sterker is echter deze vernieling , wanneer zy ver- 

 oorzaakt wordt door bruisende en schuimende beken , die gedurende lange 

 tijdperken , op het betrekkelijk niet zeer harde kalkgesteente inwerken. 



Maar nog aanzienlijker wordt die uitspoeling, door de scheikundige 

 werking , welke het met koolzuur bezwangerde water op het kalkge- 

 steente uitoefent, waarvan wij den aard reeds vroeger leerden kennen. 

 Daardoor nemen alle kloven en spleten in het gesteente aanhoudend 

 in grootte toe en wel des te meer , naarmate de hoeveelheid water 

 aanzienlijker is. Om de eigenschap dezer vloeistof, om vaste lichamen 

 op te lossen en elders af te zetten , goed te kunnen begrijpen , heb- 

 ben wij slechts het oog te slaan op den ketelsteen , die zich in 

 onze gewone water- en stoomketels , zelfs uit het helderste en schijnbaar 

 zuiverste water afscheidt en zoo hard is , dat hg met hamer en breek- 

 ijzer moet verwijderd worden ^ ; op den dusgenoemden Sprudelstein 

 uit de warme bronnen te Karlsbad in Bohemen ; op de afzettingen 



* Niet door eens, maar door lueermalen te vallen, holt tle droppel den steen uit. 

 = Zie: Album der Natuur, 1876 blz. 77. 



