274 OVER PTOMAÏNEN. 



derheid in het plantenrijk treft men een tal van stikstofhoudende 

 bases aan , die in vele opzichten het best te vergeljiken zijn met de 

 zooeven genoemde alkaliën, en daarom alkali-achtige lichamen, 

 of alkaloïden genoemd zijn. — Als voorbeelden daarvan noem ik de 

 algemeen bekende chinine , aanwezig in de bast der kinaboomen , de 

 morphine in het melksap van het vruchtbekleedsel van oostersche 

 papaversoorten , de theïne in de bladen van den theeplant enz. 



De alkaloïden , die in planten of plantendeelen worden aangetroffen , 

 maken wel is waar , wat hare hoeveelheid aanbelangt , slechts een 

 betrekkelijk gering bestanddeel van die planten of plantendeelen uit , 

 maar daarentegen zijn zij het vooral , aan welke menige plant haren 

 eigenaardigen invloed op het dierlijk of menschelijk organisme ver- 

 schuldigd is. Zoo hangen b. v. de vergiftige werking van de Braak- 

 noot (de vrucht van Strijclmos nux vomica) , de opwekkende werking 

 van de koffie af, de eerste van de in de braaknoot aanwezige strych- 

 nine , de andere van de in de zaden van den koffieboom bevatte cafeine. 



Gelijk reeds uit die beide voorbeelden blijkt, zijn sommige alka- 

 loïden vergiftig , andere niet. Tot de eerste behooren , behalve de 

 strychnine , o. a. de atropine , de solanine , de coniine , de nicotine , 

 ook de morphine en andere alkaloïden uit het opium. Niet vergiftig 

 zijn de chinine , de cafeine , de theobromine uit de cacao ^. 



Al de alkaloïden , waarvan wij totdusver spraken , zijn natuur- 

 voortbrengsels ; de levende plant vormt ze in haar weefsel. Doch er 

 bestaan nog andere organische bases , die geen voortbrengselen zijn 

 van het levend organisme , maar van de kunst , dus kunstmatig in 

 de laboratoria voortgebrachte organische bases. Ik zal daarover niet 

 uitweiden , omdat wij bij eene populaire beschouwing der lij ken-alkaloïden 

 daar minder mede te doen hebben. 



De naam van Ptomaïnen, door selmi aan de in lijken ontstaande 

 bases of alkaloïden gegeven , is afgeleid van het grieksche woord 

 TTTcUfxa , dat lijk beteekent. 



Onze schrijver is niet ongeneigd de eer van de ontdekking der 



' De bepaling van wal wel, wat niet vergiften zijn, is niet gemakkelijk, ledev door 

 den mond ingenomen zelfstandigheid kan , wanneer zij niet behoort tot die geheel of 

 nagenoeg indifferente stoffen, die geen spoedigeu en eigenaardigen invloed op het orga- 

 nisme uitoefenen , een vergift worden , wanneer zij in te groote hoeveelheden gebruikt 

 wordt. Zoo kan eene vergiftiging door cafeine of chinine plaats hebben. Omgekeerd kan 

 men het zwaarste vergift in zoo geringe hoeveelheid toedienen , dat het ophoudt een ver- 

 gift te zijn. De geneeskundige praktijk bewijst dit dagelijks. 



