DE ZWEEDSCHE GLETSCHERS. 283 



Grletscherpoorten noemt men de boogsgew^'ze -uitgeholde gletscher- 

 massa's aan 't einde dezer vormingen. Zij ontstaan door de uitspoe- 

 lende werking van het over den bodem des gletschers stroomende 

 water , dat van de hellingen der dalen onophoudelijk toestroomt en 

 door tal van spleten en holen in de het dal begrenzende randen der 

 ijsmassa deze binnen dringt. 



De hooge temperatuur van dat water (6*^ a 8° C.) smelt het ijs , 

 en de meegevoerde lucht houwt den waterweg verder tot een glet- 

 scherhol uit. Dit hol vormt aan 't eind des gletschers de poort. 



5. Dat hier middensteendijken ontbreken, moet volgen uit het feit, 

 dat deze gletschers niet uit de vereeniging van twee of meer hooger 

 op gelegene zijn ontstaan. 



6. Het firnveld is het ketelvormige hoogdal , waarin zich de sneeuw 

 verzamelt, die als de bron van den gletscherstroom kan worden 

 aangemerkt. De sneeuw , aanvankelijk los en vlokkig , erlangt bij meerdere 

 drukking , als een gevolg van toenemende dikte der laag , meerdere 

 dichtheid. De zonnewarmte smelt de oppervlakkige laag ; het smelt- 

 water dringt door de sneeuwmassa, bevriest gedurende den nacht, en 

 dit proces , gevoegd bij de straks genoemde drukking , bewerkt eene 

 dusdanige verandering in den aggregaattoestand des geheels , dat dit 

 daardoor overgaat in eene korrelige massa, het »firn". Dit firn, langs 

 den hellenden dalgrond naar omlaag schuivende , verandert allengs 

 op dien weg in vast ijs. Dezelfde oorzaken , die de sneeuw in firn 

 deden overgaan , bewerken de verandering van firnijs in gletscherijs. 

 Onder ijstong zal men hier moeten verstaan gletschertong , d. i. de 

 eigenlijke gletscher , de ijsstroom zelf. 



7. Samengestelde gletschers zijn b. v. de Fieschergletscher (Wallis), 

 de Vernagtgletscher (een der Oetzthalergroep in Tirol) , de Gorner- 

 gletscher (in de groep der Monte Rosa) die uit acht enkele gletschers 

 is ontstaan. De Mer de Glacé wordt gevormd door drie hoofdstroomen , 

 die elk op hunne beurt weder uit andere zijn samengesteld. Ook de 

 firnvelden worden onderscheiden in enkelvoudige en samengestelde. 



8. De beweging , d. i, de snelheid , waarmede de gletschers zich langs 

 hunne baan bewegen , is , als afhankelijk van vele oorzaken , natuurlijk 

 zeer verschillend , o, a, is de helling van den dalgrond daarop van 

 invloed. Hieruit volgt , dat voor een zelfden gletscher de snelheid in 



