STOF. 289 



factor de zee is kan men dikwijls zien aan het vuil , dat na een hevigen 

 wind uit het westen onze ruiten bedekt ; bij chemisch onderzoek blijkt 

 het grootendeels te bestaan uit keukenzout, dat na de verdamping 

 van het water in fijn verdeelden toestand achterblijft. 



Eene andere oorzaak zijn de uitbarstingen der vulkanen ; de fijn ver- 

 deelde lava wordt soms tot ontzaglijke hoogten opgevoerd en door den 

 wind op groote afstanden overgebracht. Ook de vallende sterren bij 

 hunne beweging door den dampkring leveren waarschijnlijk hun aandeel 

 in het stof, dat in de hoogste luchtlagen moet aanwezig zijn. 



Wanneer men de eigenschappen van het licht wil bestudeeren , dan 

 begint men met eene kamer geheel donker te maken. Wanneer men 

 de eigenschappen van het stof wil nagaan , dan moet men dus eerst 

 trachten zich eene ruimte te verschaffen die vrij is van stof. 



Eene dergelijke stofvrije ruimte vindt men in de eerste plaats rondom 

 ieder voorwerp , dat eene hoogere temperatuur heeft dan de omrin- 

 gende lucht. Tyndall ontdekte dat eene spiritus vlam van ter zijde 

 beschouwd in een sterk licht omgeven is door eene donkere ruimte , 

 die zich naar boven uitstrekt; dat zij donker is komt doordat er geen 

 stofjes in zijn die het licht zijdelings terugkaatsen. 



Hetzelfde verschijnsel nam hij waar bij de vlam van een Bunsen- 

 schen brander , een gloeienden platinadraad en eene roodgloeiende pook. 

 Tyndall schreef het toe aan eene verbranding der stofdeeltjes, frankland 

 aan eene verdamping. 



Lord RAYLEIGH toonde aan , dat beide verklaringen onhoudbaar zijn 

 door een voorwerp sterk af te koelen ; men neemt dan eene donkere 

 ruimte onder hetzelve waar. 



Wil men nu de omstandigheden waaronder zich deze donkere ruimte 

 vertoont bestudeeren , dan neemt men het beste eene doos in den vorm 

 van een sigarenkistje met drie verticale glazen wanden , terwijl de 

 vierde zwart gemaakt is. Hierin brengt men den rook van een smeu- 

 lend stuk papier of van tabak en laat het licht vallen door twee 

 tegenover elkaar gelegen zijwanden , terwijl men kijkt naar den zwarten 

 wand , waardoor men een dikken koperen draad gestoken heeft , dien 

 men van buiten met eene vlam verwarmt of in een koudmakend 

 mengsel afkoelt. 



Ziet men in de richting van den draad , dan ontwaart men rondom 

 dezen , wanneer hij verwarmd wordt , een smallen zwarten ring die van 

 boven overgaat in een eenigszins gebogen vlak. Een klein tempera- 

 tuurverschil met de omringende lucht is reeds voldoende om het 



