290 



STOF. 



verschijnsel te doen ontstaan , doch de ring is smaller naarmate het 

 verschil in temperatuur geringer is en men moet dikwijls eene loup 

 gebruiken om hem te kunnen waarnemen. Zoo vond aitken de donkere 

 ruimte , wanneer hij glazen buizen nam waarin water circuleerde , 

 dat slechts eenige graden warmer was dan de omgeving. Wil men 

 alleen het verschijnsel zien zonder de waarneming zeer nauwkeurig 

 te verrichten, dan kan men eenvoudig een glaaen kolf je nemen met 

 eene kurk , waardoor een koperdraad is gestoken en dit met sigaren- 

 damp vullen. 



Bij eenigszins sterke verwarming van den draad is dan het licht 

 van eene gewoüe gaslamp , zoo noodig door eene lens op den draad 

 geconcentreerd, zeer voldoende. 



De donkere ruimte om en boven warme voorwerpen kan men volgens 

 LODGE verklaren door eene afstootende kracht , die als het ware van de 

 warme voorwerpen uitgaat. Alle luchtmoleculen zijn namelijk volgens de 

 beschouwingen der mechanische warmtetheorie in eene snelle beweging 

 en bombardeeren dus als het ware de voorwerpen in hunne omgeving , 

 in ons geval de stofdeeltjes; door verhooging van temperatuur wordt 

 de beweging sneller en het bombardement zal dan heviger zijn aan 

 den kant van de stofjes die naar de warme voorwerpen toegekeerd zijn 

 dan aan den anderen ; zij worden dus hierdoor op een afstand gehouden. 

 De opstijgende luchtstroom, die altijd in de buurt van een warm voor- 

 wesp ontstaat , neemt deze stofvrije laag mede en vormt de donkere ruimte 

 er boven ; de donkere ruimte onder een koud voorwerp kan men verkla- 

 ren door den neerdalende luchtstroom die langs zulk een voorwerp strijkt 

 en zijn stof op het bovenvlak achterlaat , dat dus als een scherm werkt. 



Neemt men een dun metaalblik, dat men in verticalen stand ver- 

 warmt , dan ziet men de donkere ruimte zeer duidelyk , doch niet 

 wanneer men het afkoelt , omdat zij dan te smal is. 



Zet men onder eene groote glazen klok , die men met magnesium- 

 damp gevuld heeft, een kolf je met warm water en een ander met 

 koud water, dan vindt men na eenigen tijd, dat het koude kolf je 

 sterk met magnesium is bedekt, terwijl op het warme zich slechts 

 enkele grootere deeltjes hebben afgezet , die te zwaar waren om door 

 de afstootende werking op een afstand te worden gehouden. De lucht- 

 stroomen , die in deze ongelijk verwarmde ruimte ontstaan , zijn ech- 

 ter waarschijnlijk niet geheel zonder invloed op het resultaat. 



In h&t groot zien wij hetzelfde gebeuren in eene kamer die door 

 eene kachel verwarmd wordt ; alles wordt spoedig stoffig , omdat de 



