STOF. 293 



bij zyne proeven werkelijk geheel stofvrij was ; bij eene herhaling 

 der proeven gelukte het mij vrij gemakkelijk de lucht zoover stofvrij 

 te krijgen , dat er in sterk kalklicht geen condensatie was waar te 

 nemen , doch ik ben nog niet in de gelegenheid geweest ze met zon- 

 licht over te doen ; in allen gevalle is het zeker , dat de nevelvor- 

 ming sterker is naarmate er meer stofjes zijn. 



De verklaring van het verschijnsel moet waarschijnlijk gezocht wor- 

 den in den invloed van den vorm der vloeistofoppervlakte op de span- 

 ning van den waterdamp , die zich er boven bevindt. W. thomson 

 heeft aangetoond, dat deze spanning boven een hol oppervlak kleiner 

 is dan boven een plat oppervlak en dus boven een bol oppervlak 



grooter. Hieruit volgt dus dat bol- 

 letjes beneden eene zekere groote niet 

 kunnen bestaan , tenzij de spanning 

 van den waterdamp veel grooter is 

 dan wat men gewoon is maximum van 

 spanning te noemen. 

 :e De mogelijkheid van het bestaan 



dezer grootere spanning was dan ook 



r B 



reeds door thomson vermoed en door 

 v. Prof. VAN DER WAALS afgeleid uit 



beschouwingen omtrent de isother- 



mische lijn van waterdamp. Onder 

 — zulk eene lijn verstaat men de kromme 



lijn die men verkrijgt , wanneer men 

 op eene rechte b. v. horizontale lijn stukken uitzet, die het volume 

 aangeven, in de verschillende punten loodlijnen opricht die bij onver- 

 anderde temperatuur de bij behoorende drukking aangeven en de uit- 

 einden dezer loodlijnen vereenigt. Voor waterdamp heeft deze lijn 

 ongeveer een verloop als in de figuur is aangegeven , wanneer men 

 namelijk begint met in eene luchtledige ruimte eene kleine hoeveel- 

 heid water te brengen en dan bij constante temperatuur het volume 

 allengs verkleint. Het gedeelte van A tot B behoort bij den onver- 

 zadigden damp , van B tot C heeft men verzadigden damp en vloei- 

 stof; de spanning van den damp verandert niet bij vermindering 

 in volume en bij C is alles in vloeistof overgegaan en er is een 

 groote vermeerdering in drukking noodig om het volume ook slechts 

 een weinig te doen afnemen. 



De igotherme zooals zij uit de proef is afgeleid , wordt door eene hori- 



